3 5>8 CoMMENTARTl . 
tisfecerim , nunc poftulas , ut fatisfaciam etiam de altera . 
Erat autem humanitatis tux, ut una contcntus efTes. Credi 
non poteft , inquit Matteuccius , quam fim in his rebus in. 
humanus . Dic ergo , quid refpondere tandem Leibnitiani 
poffint, fi de globorum duriflimorum occurfu a Cartefianis 
premantur . 
Dicam , inquit Zanottus ; quamquam plane intelhgo , 
audaciflimum id quidem opus effe , & peiicuH pleni(fimum j 
quod ut aggrederer , numquam fane, fodales optimi, addu, 
^tus elfem , nifi me inhumanus hic , quoniam fic vult appel- 
lari , compuliffet . Primum illud pono ( videte unde ordiar ) 
vim motricem , & vim vivam duas eife vires ionge inter fe 
diverfas , nec ad idem genus referri ; quod quoniam princi- 
pium eft, unde omnis ducetur oratio, dihgenter eft expli- 
candum . Non eft dubium , quin rei cuiufque natura ex de- 
finitione cognofcatur . Quid cft ergo vis motrix ? ea nempe , 
qux motum creat , ideft movet corpora ; fi quid aliud fa- 
ciat , non erit motrix, fed quid aliud j ^atenus enim mo- 
trix dicitur, quatenus movet. Quid porro vis viva ? nempe 
€a , qua corpus motum efficit aliquid , quxque in effedu 
cdendo abfumitur. Nani licet non eodem modo ab omnibus 
definiatur , definitiones tamen plerxque huc redeunt ; neque 
fi ex iis , qux de vi corporum viva difputari a phyficis fo- 
lent , definire eam velis , definitio exfiitet alia . 
Hic Gafalius , audivi , inquit , multos , qui vim vivam 
fic definirent , ut elfet vis cum motu coniunfta . Hos fi fe- 
quimur, quo modo vis motrix a vi viva diftinguatur , non 
video j quid enim magis coniundum cum motu, quam vis 
motiix ? Atque hi quidem , inquit Zanottus , vere dicunt ; 
fed rei naturam non fatis explicant ; ahud eft enim vim vi- 
vam cum motu coniundam elfe , quod ego quidem concedo ; 
aliud eft vis vivae naturam hoc uno contineri . Quid cnim ? 
Si globus horizontali plano incumbens quiefcat ; vis illa , 
qua planum premit, videturne tibi vis viva ? Nequaquam , 
Cafalius inquit ; eft enim fine motu . Quid fi globus , Za. 
nottus inquit , per planum moveatur ? Ne tum quidem , inquic 
Cafalius . Quid ? inquit Zanottus , an non tum erit premen- 
tis globi vis cum motu coniunda ? Erit utique cum motu 
coniunda, refpondit Cafalius , fcd non ex motu orietur ; 
globus enim , interim dum movetur , planum premit , fed 
pre- 
