CoMMENTARII . 
445 
quidem non puto, ut appareat, ne proponendas quidem fuilTe, 
Caflini labor defiderium auxit rei cognofcendaE; . Igitur 
cum gradus in meridiana linea ab sequatore ad polos fenfim 
augen debeant , fi forma terrx compreifa fit ; minui, fi ob- 
longa ; eamque ob rem terram oblongam CalTinus pofuiffet, 
quod gradus fmgulos deinceps minui comperillet , diditare 
coeperunt non nulli.^fibi hanc graduum imminutionem fufpe- 
tlam elfe : Caffmum gradus periuliralTe admodum inter fe 
proximos , quorum differentia effet perexigua , in qua foUer- 
tilfimus quifque falli poffet : commodiorem expedienda; qu2e- 
fiionis viam fore , fi duo difiundiffimi inter fe gradus , quo- 
rum dilferentiam oporteret elTe maximam , compararentur . 
Qux, cum & facpe dicerentur, & a muitis, milliones dux 
{&6tx funt, quibus adhuc nihil illuiirius . Goudinus cum aliis 
in peruvium milTus , Maupertuifius in laponiam ; quorum 
alter gradum metiretur , qui aequatorem prope ipfum con- 
tingeret ; gradum alter, qui uitra poiarem circuium fe im- 
muteret, ut fi vel amlDO hi gradus inter fe, vei aiteruter 
cum Caffiniano compararetur , rei veritas innotefceiet . Ac 
Goudini quidem reditum , hxc fcribentes , exfpedabamus ad- 
huc ; vel potms nondum " exfpedtabamus , britannis maria 
omnia turbantibus . Maupertuifius dudum e laponia redie- 
xat, eafque attulerat menfuras, quibus oftenderet laponicuni 
iiium gradum muito , quam Cailinianum , iongiorem effe ; 
quod argumento eft , axem terrx xquatoris diametro effe bre- 
viorem j & omnino terram compreifam facit . Quam opinio- 
nem permuiti iam compiexi funt , qui praeter certiffimam 
Maupertuifii dimenfionem , rationes etiam afferunt nonnul- 
las , quas iiii ipfi prope contemnunt, qui aiferunt : tantum 
in dimenfione ipfa cenfent efle ponderis . H.^c adhuc in hac 
quigflione externa funt ftudia . Ad noftra veniamus . 
Pervaferat dudum itaiorum fchoias dilTenfio iila, mul- 
tifque fuerat in bononienii academia , & variis tra6lata fer- 
monibus . Atque aiii quidem aiia attingebant . Euiiachius Za- 
nottus , ne quid prxtermitteret , cum liiam partem , qux in 
contempiatione fita eft , confiderandam fufcepit ; tum vero 
ipfum metiendi laborem , fi quos nadus eilet locios operis, 
atque adiutores , non recufavit . Magnum confiiium atque 
anceps ; fed voiuntas commendanda . 
Primum igitur , quod erat contemplationis , omnes ter- 
XX 
