CoMMENTARlI. 
tionibus plerumquc fragor , fumus, & flamma nonnumquam , ad- 
iunguntur . Quamquam hac tantse erudationes raro accidunt > & 
fi incolis libet credere , nonnifi annorum quindecim intervallo 
xedeunt ,* hique gravem , quemque vel iumenta refugiant , ful- 
phuris, bituminifque odorem futurarum mox eruptionum prx- 
fagium habentj fed Galeatius quidem huius odoris nihil fenfitj 
quod fortafle eruptiones tales nondum in propinquo eflent • 
Ceterum cum aeftum illum , quemdixi, attentius confideraret, 
venit illi in mentem dubitare, utrum is calore aiiquo fubterraneo 
fieret . Itaque , ut hoc fibi dubium adimeret , thermometrum fpiri- 
tu vini confedum in gurgitem immifit ad profunditatem digito- 
irum ofto parifienfium ; fed tantum abfuit , ut inciufus liquor fur- 
fum ferretur; quin duas etiam lineas, eoque amplius deprelfus 
€fi: , quippe quod ante immerfionem in altitudinem extendebatur 
digitorum 17, linearum 5cum dimidia, polt immerfionem vero al- 
titudinem tantum obtinebat digitorum 17, linearum^, qux al- 
titudo refpondet gradibus 59, lineis fere 4 in thermometro Stan- 
cariano , qux altitudo novem fcilicet digitos ab illa abeft , ad 
quam mercurius ebullientis aqux vi , & calore adigitur, De Stan- 
cariano thermometro dicam alibi, cum phyfica exponam . Inte- 
lim dum hoc differo, ne quid huic menfurx deefle videatur , fci- 
reconvenit, tempus, quo Gaieatius thermometrum in gurgitem 
smmifit , fuifle menfis fextiiis diem tertium , diei vero horam vi- 
cefimam , quo tempore seftas efl: calidiflima . Tentavit etiam , fl 
baculo gurgitis fundum attingere poflet, fed cum baculum ad pro- 
funditatem paimarem intromifilfet, urgere ulterius, & promove- 
le propter ejs, quos dixi, occurrentes iapides non potuit . 
Ut autem cetera inter Galeatii, & Vallifnerii obfervationes con- 
veniebant, fic unum erat difpar . Quo die Galeatius in eiim iocum 
fe contulit, redundabat late gurges, iutumque cum aqua admo- 
dum turbida, atque obfcura hac, atque iliac diffluebat; in cuius fum- 
mo fubtiies quaedam linex excurrere , & tamquam fiiamenta huc , ii- 
lucque porrigi videbantur ; coiore autem , & maiori quadam ad 
fluendum prociivitate fatis diftinguebantur ; namque fluidiores 
erant , quam reiiquum Jutum , & magis nigrx . Petroleum efl^e 
facile iudicaflet Gaieatius; fed nec erat odor fimiiis, nec fapor : 
bitumen tamen efle pro certo habuit . At petroieum fuifle opor- 
tet , quo tempore Valiifnerius hxc loca adiit ; is enim de petio- 
leo teftatur, idque nigrum , & grave oiens fuilfe affirmat , & in de- 
currenti aqua innatans , quam non turbidam , atque obfcuram , fed 
ciaram , & iimpidam obfervavit. Quod notandum putavimus, ne, 
