Commentarii . 
centaurea minor, chamomillac romanac flores, aurantii cortices , 
cochlearia, beccabunga , nafturtium aquaticum , trifolium fibri- 
num , falfaparilla , guaiacum, mercurius , atque alia permulra, 
quacpartim ad febres, partim ad fcorbutum , & luem venereatn 
plurimum valent , morbos tamen , quod notiirmium efl , nifi per 
evacuationes , & crifes non depellunt ; nihil eft fane, cur ex his 
omnibus quinquina excipiatur ; proclive eft enim id fpecifico cui- 
que tribuere, quod generi tribuitur univerfo. Quaefane ratio ab 
naturac methodo, & confuetudine dudta tanti eft, ut quemque fa- 
cile movere poflit, etiamfi nulla accederet obfervatio. Quid vero 
cum & muitae, Albertini fciiicet , & graves accedant , & per- 
petuac ? 
Sed quoniam fupra propofuimus hanc Albertini opinionem , 
non folum cum naturae methodo , & confuetudine , fed etiam cum 
ipfa ipfius quinquinae ratione elfe valde confentaneam ; de naturac 
aurem methodo latis diximus; nunc de quinquinse ratione videa- 
mus, quae utique ea eife videtur, ut fit ad crifes commovendas 
non parum accommodata : quod & iiiae ipfse hiitoriae compro- 
bant, quibus oftendit Aibertinus , neminem fe per tot annos na- 
dium efte , qui piane fumta quinquina fine crifi convaluerit , & 
praftici praeterea multi , & graves confirmant; nam certe Mongi- 
notus aiferit eos , quos quinquina liberavit , fudoribus difflue- 
re , & per multas fequentes noftes madido efte corpore . Quid 
Blegnyus , & Reftaurandus , & lones , qui urinas cieri ; quid 
Sydenhamius, aliique , qui alvum a quinquina mirum in modum 
foivi teftanrur ? Quid quod eos Albertinus novifte fe aftiimat , 
qui quinquinam , quod alvum vehementius moveret , nifi fi quan- 
do ob id ipfum fumerent, non patiebanrur. Ac fa-pe eriam mul- 
tos emitti halitus, & graves animadvertit ab iis prxfertim aegris, 
qui cum quinquinarn una, aut altera die fumfilTent, crifim ta- 
men aliam habuerant nuiiam ; qui fane halitus tum vei maxime 
fentiebantur , cum adveniente medico , & puifuni petente xger 
elatis iinteis brachium extraheret. 
Quod fi quinquina ad movendas crifes tantum valet , quantum 
hae hiftorix multorum audoritatibus confirmatit coroprobant , & 
fpecifica quaeque cx perpetua quadam naturae methodo, & con- 
fuetudine id faciunt , & febres ipfae , quae fubitis animi perturba- 
tionibus , vel per codionem finiuntur, & venena ipfa demum ex. 
cretiones aliquas requirunt, &poftulant, quid eft cur dubitemus, 
utrum febres , quas quinquina exfolvit , per crifes pariter, excre- 
tionefque perpetuo dilfolvantur ? prxfertim cum Aibertinus ( uc 
