I7S COMMENTARII. 
^uamvis aeris elafticitas calore augeri videatur ; quia tamen calo- 
re accedente , aer ftatim , fi liber , apertufque fit , fe fe explicat 
magis magifque, &relaxati idcirco eumdem elafticitatis gradum 
retinet , quem ante calorem conceptum a maiori denfitate obti- 
nebat ; nam quantum elafticitatis calor addit , tantum raritas de- 
mit. Igitur in propofito experimento , cumaer, qui intus in va- 
fe verfabatur, liber, apertufque effet , utpote qui per patentes ri- 
mulas fine difficultate exire poterat, oportet eum, dum calefie- 
ret, fe fe explicalfe latius, & denfitate imminuta, elafticitatem , 
quam ante habebat, retinuilTe . Cum ergo eadem manente elafti. 
citate non idem fonus manferit , dicendum profedo eft fonum 
non eam femper proportionem fequi , quam habent elafticitatum 
quadrata , atque ad magnitudinem foni non nihil facere etiam 
aeris denfitatem . 
Conftat ergo trium illarum legum, quas fupra propofui , ne- 
que primam , neque alteram effe ftatuendam , ut tertia tantum fit 
leliqua, quac poni poffit ; qua fit fcilicet, ut foni omnes, qui ce- 
tera quidem pares fint , eam femper inter fe proportionem ha- 
beant, quam habent produda, qux efficiuntur denfiratem aeris 
per elafticitatem multiplicando . Quippe hac lege pofita , & ex- 
perimentum Hauksbei fatis explicatur , & quac Zanottus fecit , 
non repugnant. 
Neque verolexhaec, etiamfi experimenta nulla effent, aliena a 
ratione videretur . Nam cum corpora pxne omnia eo fint ad fo- 
nandum aptiora , quo funt magis elaftica, quid eft quod aerem 
cxcipiamus?* ac cum tanto maiorem effe fonum oporteat, quanto 
funt plura ea , qux fonant , plures vero fint partes , qux fonant in 
denfo aere, quam in raro , quideft, quod aeris quoque denfita- 
tem non multum ad magnitudinem foni conducere arbitremur? 
Confert ergo ad magnitudinem foni cum elafticitas aeris , tum 
denfitas ; fic autem fonos inter fe effe , quemadmodum funt pro- 
du^ta , quac ex duabus iilis qualitatibus efficiuntur, cum fupra 
oftendimus , tum etiam ex eo proclive eft credere, quod in tem- 
perandis qualitatibus rerum nihil habet natura proportionibus 
hifce compofitis familiarius . 
Neque mirandum eft, caloris , fi per fe quidem accipiatur, 
nullam in ea , quam pofui , lege rationem haberi ; nam licet ca- 
lor, quatenus aerem vel rariorem facit, vel magis elafticum , ad 
foni magnitudinem non parum faciat, ipfe tamen per fe nuliius 
plane momenti eft ; nifi forte iila fallunt , qux inter experiun- 
dum obiter, & quafi aliud agens, non femel Zanottus obferva- 
vit . 
