CbMMENTARlI. IJ^ 
vit . Nam & vas vitreum fxpius percuffum , & virgula ferrea in 
tabulam demilTa, & campanula quaedam ex iis, quibus utimur ad 
fomnum excutiendum, nonaliter, cum incaluiflent , fonuerunt, 
quam cum frigefcerent . Quod fi aer calore percitus aliter fonat > 
ac fi frigeret , id calor non per fe efficit , fed quia particulas aerif 
commovens, atqueagitans, ipfumaerem vel rariorem facit, fi liber 
fit , ut dilatari poffit , vel magis elafticum , fi certo fpatio conclufus. 
Cum hxc Zanottus expofuiffet, ad extremum fequentia confe- 
Oariola adiunxit* 
Primum. In aperto aere color fonum minuit, auget in claufo, 
Etenim apertusaer, ubi calore afficitur, fe fe continuo dilatat, 
eamque , quam habebat , elafticitatem retinet ; quapropter cum 
elafticitas maneat eadem , denfitas vero minuatur, fonum minui 
oportet. Contra fi aer undique claufuseft, fe fe minime dilatare 
potefti quo fit, ut priorem retineat denfitatem , crefcente elafti. 
citaie ; quapropter augeri fonum neceife eft . 
Secundo . De xftate foni minores funt , ceteris paribus , quam 
de hieme, quod fcilicet aer terram ambiens apertus eft , ifque dc 
«ftate calefcit ; quare ex iis , quac modo docui , fonos de aeftatc 
minores effe necelTe eft. 
Tertio . Soni , ceteris paribus , maiores funt no£tu , quam in» 
terdiu. Id eadem ratio efficit, qua fupra argumentati fumus fo. 
nos maiores effe de hieme, quam de acftaie; nam ficuti aer , in 
quo verfamur , de xftate calorem , hieme frigus accipit , fic pari- 
ter friget noftu, cum interdiu calefcat a fole. 
Quarto . In aere comprelTo foni , ceteris paribus, maiores 
funt ; etenim in compreflb aere, & elafticitas, ceteris paribus, 
maior eft, & denfitas. 
Haec olim propofuit Zanottus in Academia , cum librum adhuc 
de fono legifTet nullum . Tantum Hauksbei experimentum vide- 
rat. Quod idcirco moneo, ut, fi hxc cum illorum , qui fuper hac 
re libros ediderunr, opinionibus videbuntur congruere, intelli- 
gant cundi, quantum probabilitatis ad eafdem opiniones accefle- 
rit, cum fint ab homine adolefcente , illarum ignaro, & fola ra- 
tione dudo confirmatx; fin autem pugnare hsec cum excellentif- 
fimorum phyficorum decretis apparebit , fuum cuique iudicium 
fit liberum ; non enim hxc fcribentes perfuadere quidquam volu- 
mus, fed ea tanrum proponere, qua: philofophi diligentius confi- 
derent, & de quibus pro fuo quifque fenfu iudicet. Eodemque 
faneconfilio cetera aperiam, qux olim de fono Vi^torius Stanca- 
xius cum Academia communicavit. 
Z 2 Sonum 
