iSo COMMENTARII. 
Sonum effe perceptionem animi ex motu corporum ortam 
omnes fere poft philofophum fummum Cartefium confentiunt . 
Hic motus confiftit in tremore aeris , quem vibrationes fonori 
corporis faciunt ; funt autem vel fonori corporis, vel trementis 
aeris vibrationes celeriores modo > modo tardiores , unde ma- 
gna fonorum varietas orta eft. At invenire quot vibrationes in 
propofito quoque fono dato tempore conficiantur, difficilis qux» 
ftio eft , & ad tonorum differentias explicandas nihilominus ne- 
ceifaria , quam primum Saveurius homo gallus philofophus excel- 
lentiflimus, poft Stancarius non uno eodemque modo folvere ag- 
grefli funt . De Saveurio parifienfis Academiae hiftoria legenda 
eft» Stancarius rationem hanc iniit. 
Rotam e h'gno fibiparavit, diametro trium pedum , claviculis 
ferreis ducentis inftrudam ad planum rotx perpendicularibus , 
aliquantum prominentibus, & paribus intervallis cum inter f e , 
tum a centro diftantibus. Hxc rota fi celerius circa axem fuum 
contorqueretur , verberantibus claviculis aerem , fonumedebat, 
cumque varium pro varia converfionis celeritate . Cum ergo fo- 
num fibi propofuilTet, in quo numerus vibrationum quxreretur , 
rotam , quam dixi , contorquere coepit , primum lentius, poft 
magis, magifque celeriter ufque eo , dum is rotx fonus exfifteret , 
qui cum fono propofito plane ad unifonum componeretur ; id 
quod ille certiffimo aurium iudicio scftimabat, ut qui erat in arte 
mufica apprime dodus. Id cum effet aftecutus, quscftionem hoc 
modo conficiebat , Cum numerus vibrationum , quce in rotx fo- 
no dato temporc conficicbantur , penderet ex numero iduum , 
quos quxque aeris portio acciperet a clavicuh's , is vero numerus 
ex numero converfionum rotx ; ille his numeratis cetera colhge- 
bat , & numerum vibrationum , qux in rotx fonofierent, facile 
inibat ; ac cum conftet in iis fonis, qui ad unifonum compofiti 
fmt, numerum vibrationum eumdem elFe , tot vibrationes in fo- 
no propofito efte putabat , quot ellent in fono rotx . 
Nequc vero rationi huic id abfuit , quod maximum veritatis in- 
dicium eft , ut cum certiflimis ahorum vel obfervaiionibus , vel 
rationibus confentiret. Etenim cum experimentum Stancarius 
cepilTet in variis fonis , primum in eo, quem fibi ab initio propo- 
fuerat, tum in eius odava , deinde in quinta &c, invenit nume- 
ros vibrationum fic intcr le effe, ut quo tempore vibratio una in 
co, quem fibi primum propofuerat, Ibno fieret, dux in eius ofta- 
va abfolverentur ; quo autem tcmpore vibrationes dux in primo 
illo abfolverentur , tres fierent in eius quinta ; & omnino propor- 
tiones 
