CoMMENTARII. 1 8p 
mrrare ab aliis etiam fcriptoribus multo ante propofita, & exi- 
tus interdum referre prorfus contrarios ; nam & qux illi vera di- 
xerunt, nobis confirmantibus certiora fient ; & ubi in contrariam 
imus fenteniiam , fic ab illis dilfentimus, queniadmodum ilii dif- 
fenferunt a veritate. Sed iam ad experimenta ipfa veniamus, qux 
primum variis modis in folari iumine fumta funt, poft in aliis. 
Primum ergo Japis quidam bononienfis, ifque maxime praeftans 
IIII Non. Sept. anno millefimo feptingentefimo undecimo hora 
circiter fexta decima in folis radio eft coliocatus, cum is maxime 
fplenderet , effeique caiidiiTimus, ut qui non longe a meridiano 
circulo verfabatur . In eo lumine permanfit lapis ad duo minuta 
temporis, poft in locum tenebricofum translatus fulgere vifus eft , 
Neque difpar fuit experimenti exitus, cum lapis in folis lumine 
pcr lentem in exiguum fpatium colledo pofitus elTet. Fecerunt 
experimenta hacc duo, ut homines cupido incefterit videndi, utra 
lux ad id plus valeret , an qux a fole per aera libere diffufa eft , an 
qux lentem traiicit, & refrada in exiguum fpatium coUigitur . 
Itaque duos lapides, quos pari vi , & prxftantia elfe experimen- 
tis aliis iudicaverant , unum in lole ipfo haud refrado pofuerunt, 
alterum in eius radiis per lentem fradis, & in angufto coardatis. 
Erat lentis diameter in longitudinem extenfa unciarum trium , & 
dimidiatac. Cum lapis uterque in eo , in quo pofitus fuerat, lu- 
mine, minuta non amplius duo permanfiilet, ambo fimul in te. 
nebricofum locum delati funt ; ac fi id unum excipias, quod la- 
pis ilie, qui lumen a fole per lentem acceperat, initio fplendidior 
vifus eft, cetera plane pares fuerunt . Poft quatuor mmuta tem- 
poris lux utriufque debilitata valde eft : hoc tempore exadlo ma- 
gis, magifque decrevit : ad minuta duodeviginti perduravit : in- 
fra hoc tempus minime digna vifa eft , qux obfervaretur o 
His ita confedis venit in mentem aliud quxrere , utrum fcilicet 
ad lapides illuftrandos plus valeat lumen foiis diredimi , quam 
reflexum , nam quamvis ratione ipfa videatur vis maior in diredo 
eife debere, tamen experientibus, & dodis phyficis potuit id fecus 
vifum elTe ; quorum au^loritas attendenda eft, fed res nihilomi- 
nus examinanda ; potuerunt enim lapides adhibere vi , & ingenio 
difpares ; potuerunt etiam oculis fe prasbere ad iudicandum minus 
idoneis ; quorum alterutrum ut accidiffe credamus , &r ipfa rei, 
quam narrant, admirabilitas ( narrant enira maioiem in reflexo 
lumine vim efte, quam in dire<5lo, quod primo faltem adfpeda 
fidem vix capit ) & expcrimenti , quod referam , exitus faciunt. 
Piures ergo lapides vi quidera , quantum iudicari potuit, pares, 
alios 
