COMMENTARII, 211 
ter lines quadrante pauUo maiorem ; hxcque fimiliter, ut duo il- 
la priora, coliocavit. Continuo mercurius per ambo hxc fila fe fc 
diffundere, & utrumque quafi tenuiflimus cortex ambire coepit , 
led difpari tamen ccleritate; nam in ipfis novem diebus cum mer- 
curius per illud filum , quod filum erat horizontale , digitos ipfos 
undeviginti, & lineas quatuor parifienfis regii pedis proceflilTetj 
interim per filum perpendiculare fe fe ad altitudinem digitorum 
non ampiius feptem evexerat. Qua de caufla fufpicatus Rondellus 
eft, mercurium per aurum procedentem multum fua gravitate, & 
pondere retardari , utpote cum celeriores habeat progreflfus in filo 
horizontali, ubi gravitas per fe quidem nihil motui officit, quam 
in perpendiculari , ubi ea tantum impedimentum adfcendenti 
mercurio afFert , quantum poteft maximum . Obfervationibus 
porro per ipfos triginta dies continuatis vifus eft progredientis 
mercurii motus in dies lentior fieri , & tandem nullus. 
Ex his porro argumentabatur Rondeilus non fympathia qua- 
dam fieri (quemadmodum veteribus placuifle accepimus , idque 
in fcholis quorumdam ufque adhuc invaluit) ut mercurius in a?u- 
rum fe fe tam facile infinuet, fed potius mechanicis legibus id ac- 
cidere , quae nunc adeo a phyficis celebrantur. Quod quidem fa- 
tis commode concludi videtur ; praefertim cum veteres huic fym- 
pathiae, aliifque occultis qualitatibus nulium modum adhibuerint, 
neque quatenus quxque valeret , & quantum ponderis efferre, & 
fuftinere polTet, conftituerint ; quo fane fit, ut qu2e certa ratio- 
ne, & modo, & ad certam menfuram videntur eifici, ea nobis 
facile perfuadeamus non efle ad fympathiam , occultamve aliam 
qualitatem referenda . Quod vero ad mechanicam rei explicatio- 
nem fpedat, non videtur Rondelius, quantum e fcheda , quani 
fupra dixi , apparet, admodum curiofe eam indagaflie , vel quod 
eum rei difiicultas deterruit, vel quod tempus non habuit , vel 
etiam quia veterem fententiam tollere maluit, quam novam po- 
^ere. Quid enim impedit, quo minus Rondelium unum aliquem 
ex iis efle exiftimemus, qui aflenfum in omni philofophia cohi- 
bentes citius quid fibi dubium in quaque controverfia videatur di- 
xerint , quam quid verum ? Qux difcipiina olim floruit ; nunc 
pauci funt , qui fe nihii fcire profiteantur . Utcumque id eft ; non 
nihil certe rondelliano experimenro profecifle videbimur , fi hxc 
tria manebunt: mercurii progrefiiones in fubtiliflin^is filis aureis 
nullas efle , in crafllufculis varias pro vario pofitu i eafque multum 
mercurii pondere retardari . 
Super lixc addenda nobis eflent experimenta varia , quse de in- 
D d 2 tefti- 
