CoMMENTARII. 273 
intra folem procedere, uno minuto primo, fecundis viginti trf- 
bus , poftquam foveoia, quam dixi , apparuerat, mercurius to- 
tus in fole inftar maculac vifus eft • 
Ea res videiicet incertos , ut adiiuc fuerant , & dubios aftrono- 
mos confirmavit . Manfredius, & focii mercurium agnoicentes , 
ipfum fine mora teiefcopiis duobus, quorum unum pedes ofto lon- 
gumerat, aiterum undecim, per duas continuas tioras , quo tem- 
pore mercurius foiis orbem tranfmifit, diiigenti, & longa obferva- 
tione funt profecuti . Subtiliores menfuras, & calcuios poftea initos 
minime referam ; nam qui iixc profitentur , ipfum porius Manfre- 
dii libelium defiderabuntj qui vero non profitentur, minus fub- 
tiliter doceri voiunt; quare ea tantum , qux milii in hac obferva- 
tione praecipua vifa funt, quafi pra:teriens indicabo. 
Primum ergo quoniam obfervationis habend^ initium inclina- 
to iam die fuit, finis vero fub vefperam , iiiud in primis Manfre. 
dio curx eife dcbuit, ne quid refradiones inter obfervandum im- 
ponerent, Nam cum foi prope horizontem verfatur, tum vel ma- 
xime eius radii ab armofphxra terrx fleduntur, & detorquentur , 
{\c quidem , ut foi ipfe non ibi , ubi tft , fed paulio aitior appareat ; 
quod cum non omnibus lolis partibus squeaccidat, fediis, qus 
depreffiores funt , magis, minus iliis, qux aitiores ; oportet dia- 
metrum iliam folis, quac ad liorizontem perpendicuiaris eft , bre- 
vioremfieri, illa , qux eft horizontalis , nihiimutata, & figurara 
folis e rotunda , ut apparere deberet, in ovaiem converti . Neque 
fane dubitandum fuit , quin cum mercurius tam deformatam folis 
fpeciem peragraret, eius quoque femita iifdem de cauftis mutare- 
tur, & alia videretur, alia effet . Manfredius ergo cum iliam 
ipfam femitam, quam mercurius, ut refradiones fertbant, tene- 
re vifus fuerat, diiigenter inter obfervandum notaffet, hanc po- 
ftea in illam convertit , quam tenere mercurius vifus fui^Tet, li 
nulia quidem interceflilTet refradio ; idque brevi ratione conclu- 
fit , eaque methodo , quse non tanrum in mercurio valeret, fed ad 
omnia huius generis phiacnomena facile transferri poilet . Opus 
fane laboris multi , fed , nifi obfervatione imperfeda contentus 
elfe veiiet , necelTarium . 
Proximum erat , ut mercurii theoria ex iila obfervatione, quo« 
ad eius fieri poftet, iliuftraretur , atque liia in primis manifefta- 
rentur, qux maxime in planetis fingulis qu2eri folent, quae fit or- 
bitx ad eciipticam inciinatio, & qui motus nodorurn, fi qui eft, 
Nam pianum quidem , per quod foi circa terram videtur conver- 
ti, eclipticse pianum appeliatur ; mercurius vero minime per hoc 
Mm pianum 
