3 
COMMENTARII. 275 
certe nomine videntur in hac hirtoria explicandac . Quo ergo il- 
lud delineationum genus fpedet , paucis exponam , remque to- 
tam paullo altius repetens Cic exordiar. 
Luna ex una parte a fole illuminata ad contrariam partem um- 
bram proiicit fatis longam , atque ( ut rotunda efl, & fole minor ) 
acutam , & conicam . In hac umbra fi qui verfantur , ii foleni 
confpicere nullo modo polTunt. Hanc umbram cingit undique 
pienumbra . Idquequidfit, facile intclliget is , quiadvertet, non 
fimul , ut aliquis ab umbra lunx difcelferit , totum ei folem con- 
fpicuum elTe, fed pauliatim detegi, eoque magis, quo magis ab lu- 
nae umbra fpedator recedit , donec progrefTo longius totum , 
quantus eft, fe oftendat. Nam cum ita fit , apparet profeclo cir- 
tum lunx umbram fpatium quoddam elTe, quod non fol totus, 
fed pars tantum folis aliqua iliuftrat, eo quidem maior , quo ma- 
gis locus illuftrandus ab umbradiftat. Hoc fpatium , five, quod 
verius dicam , lux illa obfcurior , quae hoc fpatium occupat , px- 
numbra appellatur , qux umbram cingens, & late patens, longius 
etiam quam umbra porrigitur. 
Quod fi luna inter folcm , & terram interponatur fic, ut fint 
fere m eadem linea reda ( quod cum fit, folis eclipfis fieri dici- 
tur ) pacnumbra lunse femper ad terram pervenit ; aliquando etiam 
vimbra ; oportet vero utramque fimul tum maxime ad terram per- 
venire, cum luna propius a terra diftat, prxfertim fi fol fit remo- 
tiffimus . Illa vcro pars terrsc, qux in lunx umbra reconditur, 
eclipfim habet totalem , ac fi qui illam terrse partem incolunt, ii 
fole omnino privantur , Qui autem verfantur in paenumbra, ii par- 
tialem habent eclipfim, quod ipfis non totus fol , fed pars tantum 
aliqua obtegitur. Ad ceteros eclipfis non pertinet. (^od fi lu- 
na , & terra, & fol iifdem femper manerent in locis, eadem 
quoque femper, eodemque in loco maneret eclipfis; fed cum luna 
utique , foi vero , ut Tyconici cum pierifque putaverunt , ( Co- 
pernicani terram malunt ) perpetuo raoveaniur , oportet lunac 
umbram fimul cum pscnumbra moveri pariter , ac per terras pro- 
cedentem ad alias, atque alias deinceps gentes pervenire . Et quo- 
niam umbram undique cingit pacnumbra,. non poteft illa accede- 
re quopiam , quin pxnumbra eodem praecefterit, & fubfequatur . 
Sicfic, ut nemini eclipGs repente rotalis fit, fed primum partialis 
fiat, mox totaiis, desode partialis iterum, nec ufquam gentium 
obfcuratio fumnia improvifo oriatur , aut abeat, fed crefcat ubi- 
que per gradus , & minuatur. 
Vifum ergo eft primum CaOino , tumei, qui CafTmum ftudiofe 
Mm 2 fecu- 
