Opuscula. ^lj 
vel varietatem illius concretionis explorare , vel caufam ipfius co- 
lorum ad trutinam revocarej quaeomnia ad explicanda, necnon 
demonftranda , non defunt in naturalium Gazophylacio huius 
Scientiarum Inftitutionis quaedam perrara fpecimina, qux phiio- 
fophico oculo contemplata , non tantum pro fimplici Academica 
diftertatione , fed pro ingenti volumine, materiem haud difficul- 
ter fuppeditarent . Verum cum hxc fat dilucide pertradata fue- 
rint a piurimis fcriptoribus , eoque melius in fpem veniam trada- 
tum iri a Nobililfimo xque ac dodiflimo Lucernenfi Senatore Do- 
minico Caplero (qui, ut per amici litteras certior faftus fui, prae 
manibus habet abfolutum ferme de Cryftallo opus, propediem 
cdendum ) omnia haec prxtermittere non abs re fore exiftimavi « 
In praefentia igitur obiter tantum perftringam , feu ftridius attin- 
gam , tum ea, in quibus meae obfervationes refpondent illis fcri» 
ptorum , tum qux ipforum fententiae refragantur . 
Quoad igitur Cryftallorum concretionem ad iilorum fenten- 
tiamaccedo, qui Cryftalli montanae materiem quondam fluidam 
extitifle autumarunt, dein falium inftar foliditatem adeptam fuif- 
fe , & vel ob huiufmodi concretionis loci varietatem , vel ob ipfius 
materiei copiam , vel adventitia corpora ipfi admixta, Cryftallos 
modo infigni , modo mediocri craflitie donatas fuifle : ideoque vel 
maiores, vel minores, vel minimas, vel magis, & minus puras 
inveniri , veluti in ceteris omnibus concretionibus e materia flui- 
da obortis, & praefertim in falium coagulationibus eaedem varie- 
tates faciles funt oblervatu . 
Ad Cryftaili vero figuram quod fpeftat non poffum , quin difcre- 
pem ab illorum opinione , qui alTerunt Cryftalium montanam 
quandoque pentagona , quandoque globofa figura infigniri , & 
prxfertim ab illa Veifchii alTerentis Cryftalios obfervafte trigonas, 
tetragonas, penragonas, atque aliis figuris inftrudas, quarum in 
fuis Phifico medicis obfervationibus plures icones exhibuit. Re 
enimvera, in omnibus, qux hucufque prae meis fuerunt mani- 
bus, Cryftallis, oculo cum nudo, tum armato perluftratis ftabili- 
ter hexagonam figuram deprehendi, & quamvis nonnullac tali ir- 
regulari forma donatac exiftant, ut primo afpedu varia figura con- 
ftare videantur , nihilominus cum ipfas attentius fcrutatus fue- 
rim, in iis ftx primigenios angulos inveni . Attamen minime eft: 
reticendum , quandoque mihi occurrifle quafdam Cryftallos, quac 
pro uti conflatae erant ex duabus hexagonis pyramidibus immedia- 
te appofiiis, hoc eft nulla inter ipfas columna intercedente, ut in 
Cryftailis perfxpe confpicitur , tunc fi tranfverfim obfervabam 
Rr 2 illas 
