Opuscula . 511 
comprimcndi' , & refiftendi in eadem ratione decrcfcerenc , At 
refiliendi vis non modo oritur ex malfa , fed etiam ex ifigura , & 
fphxra decrefcente vis iila ratione materix minuitur, fed ratione 
figurx augetur. Quia igitur aitera comprirnendi vis tantum cum 
materia decrefcit , contufionis effedus ut refpedive minor eva» 
dat 5 necelfe ell . 
Ut agnofcerem , an id, quod canon fuadet , experientia con- 
firmet, geminas pilas ex eadem plunibi mafifa fiericuravi, qua- 
rum una diametrum habebat trium unciarum, altera unius uncix, 
grandiorem filo pendulam ex pundo H demifi, ( F. 1 ) ac pun- 
dum H more Neutoniano ita correxi , ut pilx ex eodem pundo 
cadentis tanta velocitas foret in ioco infimo A ^ ac fi in vacuo ca- 
deret ex pundo . Deinde ioco grandioris minorem piiam fub- 
ftitui, & pundum C debite, utfupra, corredum inveni , ex quo 
ipfa minor piia demiiTa camdem in pundo infimo A veiocitatem 
haberet , ac ipfa quoque cecidiflet in vacuo ex eodem pundo E . 
Tandem in loco infimo A immobiie incudis pianum verticaiiter 
credum collocavi , in quod piix impingerent, prima cadens ex 
pundoH, fecunda ex pun6to C, Ut piix vim magnam cadend6 
iucrarentur iongitudo penduli fuit pedum 20 , & magnus arcus 
AE» Hinc magnus etiam fuit percuffionis effedus , ubi enim piix 
perculTx , ibi quoque expianatx magnam contufionem oilende- 
bant. Cum pilarum velocitates inter fe fuermt jequaies , vires» 
quibus pilx incodi occurrebant, erant ut earum maiTx ; nequa- 
quam tamen maffis contufio refpondit; nam illa minoris pilx [cir- 
culis fuperficiei expianatx indicantibus ] fuit refpedive minor al- 
tera piix grandioris. Cum igitur ex vi direda gemini oriantur ef- 
fedus contufionis , & vis elafticx , fi mutata corporum magnitu- 
dine variabiiis eft contufionis ratio ,> nec iila vis elafticx certa, ac 1 
determinata efTe poteft. 
Proprietas tamen redeundi cum velocirate congrefiiis non mo- 
do tribuenda eft corporibus perfe^fie eiafticis, fed quoque imper- 
fedle elafticis, cum utraque fint infinite parva . Sicot enim in hoc 
cafu perfede elaftica mutantur in perfede dura, ut fuperius often- 
dimus, ira quoque imperfede elaftica perfeda elafticitate , & per 
confequens perfe(5ta duritie donanrur j cum enim refiftendi vis ra- 
tione figurx fiar infinite magna , neceffeeft, ut contufio deficiat » 
ac vis direda tota in elafticam tranfeat. 
Ur paucis mulca comprehendam , Zanotte, obfervo j quod ideo 
velocitas reiativa regreifus non eft xquaiis veiocitati relativx con- 
greifus, quia huius pars impenditur vel in contufionem, vel in 
ofcil. 
