Opuscula * 597 
in (jua fpiraculum cfl gnomonis, obtegatur, ne fole iocaiefcat, 
ac ipfo demum meridiei pundo retegatur, tremorem enim iWum 
ex concepto in lamina folis calore proficifci . Huiufce rei pericu- 
ium femel, atque iterum fecimus . Die 13 lunii duabus, tribuf- 
ve ante meridiem horis laminam diligenter obteximusj ipfo meri- 
die aperuimus, & fubfultus quidem ille momento temporis non- 
fiihil minor , quam ex more , alicui noftrum aeftimatus eii , fed fta- 
tim ad confuetam magniiudinem audus. Die 14 a meridie ita la- 
minam undique obfepfimus, ut nulla ex parte folis lumen intra il- 
lud fepimentum fe immittere polfet, atque hoc pado feptum ad 
proximum meridiem fervavimus. Ubi folem admifimus , conti- 
Jiuo fpecies fubfultare, atque agitari, nihilo minus, quam ubi la- 
mina in aprico relinquitur . Itaque quod viro ciariiHmo in mino. 
ribus, ut arbitror, gnomonibus fuccefiit, in maximo hoc noftro 
minime fuccedit. Opinor tamen perdifficile huic ex tremore in- 
commodo occurri polfe, neque fortaffe eius caufTam ab calore pe- 
tendam effe . Sxpiffime enim expertus fum eumdem fpeciei fubful- 
tum ( fi modo eius magnitudinem ex angulis seftimemus) per asfla- 
tem , atque aura frigidiffima per hyemem , cum nix in foie non li- 
quefceret, modo aeque purom eilet caelum ; fudo enim ^ maxi- 
mum hunc tremorem fieri , obdudo minimum , atque interdum 
xiuUum . 
Finem faciam ubi de univerfo hoc gnomonum negotio id nota- 
vero : etfi minime dubium eft, quin firmiffima quacque, ac vetu- 
ftiffima xdificia fenfim exiguo motu fubfidantj^ eorumque compa. 
ges laxetur , tamen maximam in gnomonibus diu fervandis diffi. 
cultatem minime ex pariecum , aut fornicum motu , fed ex ipfa 
foli , in quo menfurac peragendx funt , attritione oriri . Huius rei 
documento efie poteft, quod gnomon hic totis feptem ac viginti 
annis nihil , qood fpedat altitudinem , ac perpendiculi pofitum % 
vitii contraxerit, aberrationes vero quamplurimis in lioex ad hori- 
zontem pofitu acciderint tametfi hoc temporis fpatio, ac prxfer- 
tim anno MDCCin haudfemel terrxmotus, ae fuccuffiones fat no- 
tabiles Bononis exditerunt. Ac ne poftremis tantum hifce annis 
cafu quodam id contigifle arbitrer, illud facit, quod cum anna 
MDCLXXIII nempe annis a prima gnomonis conftrudione duo» 
deviginti Montanarius hunc eeradem gnornonem espenderet, ea- 
dem fere methodo, atque a nobis fadum ell, nihil omoino in per- 
pendiculo mutacum invenerit, meridianae tantum raarmora ab ha- 
rizontali pofitu ( minus eamen quam nunc ) alicubi declinafle, & 
ipfe compererit, Eius lei exftat apud me enarratio ab ipfo Monta- 
nari» 
