Opuscula.' 203 
aut forma 9 neque a varia tuborum proportione , fed ab ali- 
quo reconditiore principio petendam elTe . ^ 
Hac de re fermones faepe cum Beccario contuli , qui 
mihi , in hac experimentalis phyficje^profeffione, magifter 
eft potius , quam coUega ; cogitanfibus autem multa , ac 
proponentibus tandem in mentem venit , quaerere , utrum 
caufa illa , unde tanta in thermometris varietas oritur , in 
illo ipfo aere delitefcat , quem in thermometris comprelTum 
includimus , ad cognofcendum dimetiendumque calorem ae- 
ris externi . 
Ad hanc perquifitionem aditum quafi aperiebant expe- 
rimenta nonnulla , quae primum Stancarius in academia , 
poft Beccarius fxpe , & multis modis in Inftituto publice 
fecerat. Experimenta hiec paucis narro. Sumantur globuli 
vitrei tres , quatuorve inter fe xquales , qui ex una parte 
in collum pioducantur, aut canaliculum , qui fit in omni- 
bus eiufdem craifitudinis , ac tandem in apicem definat ca- 
pillarem , ut facile ad candelae ignem hermetice , fi opus 
lit , claudi polfit . Unum duofve ex his globulis oportet va- 
cuum relinquere a liquore omni, ut totus naturali & com- 
muni aere repletus fit ; in alios inftillare convenit unam 
duafve guttulas vel naturalis aquac, vel vini fpiritus, vel 
olei , vel liquoris alterius cuiufvis , quibus interior fuperfi- 
cies leviter tantum humeftetur. Globuli ad hunc modum pa« 
rati immerguntur omnes in vas aquae plenum , ibique relin- 
quuntur, donec admoto igne aqua ebulliat. Bulliente aqua 
aer in globulis fingulis fit rarior ; cui rarefadioni datur 
certum tempus . Tum apices globulorum , quos extra aquam 
eminere oportet, clauduntur omnes eodem tempore her- 
metice ad candelae flammam , Hoc fado ex aqua ebulliente 
extrahuntur globuli, ut refrigefcant . Refrigerati , inverfi- 
que , ut apices deorfum fpedent, immerguntur in vas ple- 
num aqux frigidae , ac fub aqua apices franguntur . His fra- 
6tis confeftim aqua in globulos fe immittit y afcenditque , 
propter externi aeris prelfionem ,* neque eft dubium , quin 
tantum aquac frigidx vo-lumen in globos fingulos fe infinuet, 
quantum volumen aeris ex illis expulfum fuerat a calida & 
bulliente . Hic vero globuli, qui nihil pr^^ter naturalem & 
fimplicem aerem continebant, tantum aquae intus accipiunt, 
quantum fatis eft ad unam quartam partem interioris fpa- 
Cc 2 tii 
