GoMMENTARII . 
tiombus plerumque fragor , fumus & Hamma nonnumquam , ad- 
junguntur. Quamquam hac tanix eructationes raro accidunt , & 
ii incolis libet credere, nonnih annoruni quindecim inttrvailo 
redeunt j hique gravem , quemque vel jumenta refugiani , lul- 
phuris bituminilque odorem fuiurarum mox eruptionum prx- 
lagiurp habent ; ied Galeatius quidem hujus odoris nihil lenfit , 
quod fortalle eruptiones tales nondum in piopinquo eflenl . 
Ceterum cum 3Eltum iilum , quemdixi, atieniius confideraret , 
venit illi in mentem dubitare , uttum is caiore aliquo fubterraneo 
fieret . Iraque ut hoc fibi dubium adimeret , thermometrum ipiri- 
tu vini confedum in gurgitem immifit ad profunditatem digito- 
rum o£to parifienfium ; fed tantum abfuit, ut inciufus iiquorlur- 
fum ferretur; quin duas etiam iineas, eoque ampiius dtpreilus 
elt , quippe quod ante immerfionem in aititudinem extendebatur 
digiforum 17, iinearum 6 cum dimidia,poft immerfionem veroal- 
titudinem tantum obtinebat digitorum 17, imearum^, quae al- 
titudo refpondet gradibus 59, iineis fere 4 in thermometro Stan- 
cariano , quae aititudo novem fciiicet digitos ab iila abeft , ad 
quam mercurius ebuliientis aquae vi & caiore adigitur . De Stan- 
cariano thermometro dicam aiibi , cum phyfica exponam . Inte- 
rim dum hoc differo , ne quid huic menfur^ deeife videatur , fci- 
re convenic, tempus, quo Gaieatius thermometrum in gurgitem 
immifit , fuiife menfis fextiiis diemtertium, diei vero horam vi- 
'cefimam , quo tempore xifas eft caiidiflima. Tentavit etiam , fi 
bacuio gurgitis fundum attingere poifet , fed cum bacuium ad pro- 
funditatem paimarem intromififfet, urgere uiterius & promove- 
re propter eos , quosdixi, occurrentes iapides non pctuit . 
Ut autem cetera inter Gaieatii Vallifnerii obfervationes con- 
veniebant, fic unum erat difpar . Quo die Gaieatius in eum locum 
fecontuiit, redundabat iate gurges , lutumque cum aqua admo- 
dum turbida atque obfcura hac iiiac diffiuebat; in cujus fummo 
fubtiles quxdam lineae excurrere , & tamquam filamenta huc il- 
lucque porrigi videbantur ; coiore autem , & ma-jori quadam ad 
fluendum proclivitate fatis diftinguebantur , namque fluidiores 
erant , quam reiiquum lutum , & magis nigra:. Petroleum efte_# 
facile judicaifet Gaieatius; fed nec erat odor fimilis, nec fapor: 
bitumen tamen efte pro certo habuit. At petroieum fuilTe opor- 
tet, quo tempore Valiifnerius hxc loca adiitj isenim de petro- 
leo teftatur, idque nigrum & graye oiens fuifte aftirmat , & in de- 
currenti aqua innatans , quam non turbidam atque obfcuram , fed 
claram, & limpidam obfervavit . Quod notandum putavimus, ne 
