CoMMENTARII. 175 
cxpofuit, paucis narrandum elt . Hauksbeus campanulam eo va^ 
feconclufit, inquod vas quantumlibet aeris intrudi per vim pof« 
fet , ifque propterea tantum denfari , quantum quifque vellet . Hoc 
parato experimentum iniit in huncmodum: cum certam aeris 
quantitatem in vas inclufilfet, campanulam quatiens fonum_3 
edidit, notavitque diligenter locum ,quofonus cum pervenilfet, 
quam minimus videretur. Poftalium atque alium aerem in vas 
intrudens, fecit, ut ejus denfitas multis modis augeretur; pri-- 
mum dupla fieret, deinde tripla, poft quadrupla &c. , femper- 
que notavit locum, ubi campanulac fonus, eodem femper modo 
excitatus , quam minime exaudiretur. Obfervavirque poft dupli- 
catam aeris denfitatem hunc locum duplo Jongius a campanula_. 
abefle, quam ante; poft triplicatam , triplo^ omninoque hujus 
loci diftantiam a campanulatanto fere majorem efle, quantoef-» 
fet major inclufi aeris denfitas , quae proportio in primis conden- 
fationibus accuratiflime refpondebat , in ceteris quidem non omni 
no, federat, ipfo concedente & probante Hauksbeo, vitio ma-' 
chinae nonnihil vertendum . Cum id experimentum Zanottus ex*» 
pofuiffet , tria hacc theoremata adjunxit . 
Priraum . In cxperimento Hauksbeano foni funt inter fe quem- 
admodum quadrata denfitatum aeris. Id ita demonftratur. Gum 
fonus minimus, qui primum in certa diftantia exauditus fuir , du- 
plicata poft aeris denfitate exauditus fuerit in diftantia dupla , tn- 
plicata aeris denfitate , m diftantia tripla, faciamus has diftantias 
elTe 1,2, 3 ; fonum vero illum minimum , qui in his diftantiis 
acceptus eft, efle i . His ita conftitutis argumentum hoc modo 
concluditur. Cum denfitas aeris eft 2 , fonus in diftantia 2 eft i , 
ideoque indiftantiadimidia , ideft in diftantia i , erit 4 , uti ex iis 
conftat, qux fupra monui . Pariter cum denfitas aeris eft 3 , fo- 
nus in diftantia 3 eft i , ideoque in diftantia triplo minori , ideft 
in diftantia i , erit 9 . Igitur fi in eadem femper diftantia 1 fonus 
accipiatur, quando denfitas eft i, fonus eft i , quando denfitas 
eft 2 , fonus eft 4 , quando denfitas eft 3 , fonus eft 9 ; funtque»» 
foni inter fe , ut numeri 1,4, 9 , ideft ut quadrala denfitatura i » 
2, 3. Quod erat demonftrandum . 
Secundo. In experimento Hauksbeano foni"funt inrer fe_. 
quemadmodum quadrata elafticitatum aeris . Id ita demonftraiure 
Cum denfatur aer, ejus elafticiras fioiiliter augetur , utdenfitas, 
quod fane in parvis condenfationibus concedunt plerique phyfi-' 
ci , multi etiam in magnis ; cum ergo in experimento Hauksbea-» 
no denfitas eft i , exprimatur fimiliter elafticitas numero i . Pro- 
