l8o CoMMENTARIl. 
Sonum efife perceptionem animi ex motu corporum ortam_j 
omnes fere poft philofophum fummum Cartefium confentiunt. 
Hic motus confiftit in tremore aeris, quem vibrationes fonori 
corporis faciunt j funt autem vel fonori corporis, vel trementis 
aeris vibrationes celeriores modo , modo tardiores, unde ma»- 
gnafonorum varietas orta eft . At invenire quot vibrationes in_. 
propofito quoque fono dato tempore conficiantur , difficilis quae- 
ilioeft, & ad tonorum differentias explicandas nihilominus ne- 
ceflaria , quam primum Saveurius homo gallus philofophus excel- 
ientiflimus , poft Stancarius non uno eodemque modo folvere ag- 
grefli funt . De Saveurio parifienfis Academiae hiftoria legenda^ 
eft . Stancarius rationem hanc iniit . 
Rotameligno fibiparavit, diametro trium pedum, clavicuh's 
ferreis ducentis inftrudam ad planum rotae perpendicularibus, 
aliquantum prominentibus , & paribus intervallis cum inter fe, 
tum a centro diftantibus . Hxc rota fi celerius circa axem fuum_> 
contorqueretur , verberantibus clavicuhs aerem , fonumedebat, 
eumque varium pro varia converfionis celeritate . Cum ergo fo- 
numfibi propofuiflet , in quo numerus vibrarionum quxreretur, 
lotam, quam dixi, contorquere coepit , primum lentius, poft 
magis magifque celeriterufque eo, dum is rotse fonus exfifteret, 
quicum fono propofito plane ad unifonum componeretur ; id 
quod ille certiffimo aurium judicio aeftimabat, utquierat in arte 
mufica apprime dodlus . Id cum eflet aflecutus , quaeftionem hoc 
modo conficiebat . Cum numerus vibrationum, quae in rorae fo- 
210 dato tempore conficiebantur , penderet ex numero iduum_j, 
quos quseque aeris portio acciperet a clavicuhs , is vero numerus 
ex numero converfionum rotac ille his numeratis cetera colhge- 
bat, &numerum vibrationum, quac in rotx fono fierent, facile 
inibat ; ac cum conftet in iis fonis, qui ad unifonum compofiti 
fint, numerum vibrationum eumdem efle, tot vibrationes info- 
310 propofico efle putabat , quot eflent in fono rotse . 
Neque vero rationi huic id abfuit, quod maximum veritatis in- 
dicium eft, ut cum certiflimis ahorum vel obfervationibus , vel 
rationibus confentiret . Etenim cum experimentum Srancarius 
cepifletin variis fonis , primum ineo, quem fibiabinitio propo- 
fuerat , tum in ejus odava , deinde inquinta &c. invenit nume- 
ros vibrationum fic inter fe efle , ut quo tempore vibratio una in_. 
€0 , quem fibi primum propofuerat , fono fieret , dux in ejus odla- 
vaabfolverentur ; quoautem tempore vibrationes dux in primo 
iilo abfolveremur , tres fierenc in ejus quinta ; & omnino propor- 
tiones 
