lS8 COMMENTARII. 
contraxit; neque idprimo tantum adfpedtu judicatum eft, fed 
etiam experimento comprobatura ; cumenimillam ipfam aquara 
poft in retortam inclufiiTent , admovifTentque ad ignem , ea fic in- 
deexiit, ut fi neque de qualitate, neque de quantitate quidquam 
mutaviflet i nihilque intus in retorta reliquit , quod tamquam la- 
pidis foluti portio haberi pofTet j immo eadem aqua , quse pulveri 
luperfufa fuerat , rodendo poftea , diifolvendoque fic fuit , tam- 
quam fi recens adhuc effetatque integra. 
Sunt ergo bononienfis lapidis principia ad ipforum dofim , pro- 
portionemque ftatuendam minus nota, ad id efficiendum , quod 
fupra propofuimus, fatis. Conftat enim non eadem efte, ac ter- 
larum illarum , in quibus ipfe invenitur ,* ut appareat hunc norLi 
ex illis gigni , fed externum elTe, atque olim, ut funt variae & 
jnultiplices regionum terrarumque omnium vicifiitudines, illuc 
cafu quodam fuifie importatum . 
Hadenus ea explicavi , quac ad bononienfis lapidis principia in- 
veftiganda tentata fuerunt , quaeque ejus originem illuftrant; nunc 
experimenta perfequar, quac de ejus fulgore fumta funt , utintel- 
ligatur , quo in lumine & quanto is lapis collocandus fit, & 
quamdiu manere in eo debeat , quo poffit translatus poft intene- 
bras, acceptam lucem emittere : eumque ordinem in fcribendo 
fequar, quemilli, qui haec fecerunt , in his ipfis exfequendis funt 
fecuti , alii enim alia fecerunt , neque omnes unotempore. Sed 
antequam fingula refero , pracftatunum monere, quod univerfe_» 
in omnibus cavere oportuit . Nam cum duo in unoquoque expe- 
Timentopraeftanda fint, primum utlapides in lumine ponantur, 
deinde, utinobfcurum translati curiofe ab aliquoinfpedentur , 
fi quid niteant ; cautum eft femper , ne idem homo utrumque prae- 
ftaret ; qui enim a majori difcedunt lumine , quemadmodum illis 
accidere oportet, qui lapides a luce in tenebras transferunt, ii 
oculos habent ad judicandum minus idoneos ; infidente enim ad- 
huc majoris luminis fpecie minorem lucem non fentiunt. Judi- 
cium vero certifiimum eft , fiis, quijudicat, jamdudum in renc- 
bris &obfcuritare verfetur ; quaproptcr in omnibus, qux mox 
referam , femperduorum opera eft adhibita, quorum unus lapi- 
desinluce ponebat, alter interim , cujus judicio ftandum erat, 
in obfcuro latitabat . Quod quoniam multi in experimentis hifce 
capiundis minus diligenter confervarunt , idcirco experimenta_. 
fumferunt non fatiscerta, & exirus inrerdum norarunr ab iis, 
quosinfra exponemus, ideft a verirate, alienos. Id quod anre_^ 
monere yoluij ne qui foite mirentur, me hic loci expenmenta 
narra- 
