CoMMENTARII. 12$' 
ribus diftin£tum tollerent, ac perfuaderi tandem fibi finerent, nul- 
lum exfiftere in natura motum nifi refpedtivum . 
Neque ego tamen id dico, ut communishacc, atque inanimis 
infculpta fpatii notio penitus abjiciatur ; aliud eft enim notionem 
hanc ad ufusaliquos retinere, aliud judicare, tale aliquid inre-< 
rum natura exfiftere , quale haec notio repraefentat . Et fane.* 
quamvis non admodum cum iispugtiem , qui fpatium exfiftere-» 
nullum putant, concedam tamen libenter poffe nos ejusnotione 
atque idea &re6le uti &commode ad velocitates, quemadmodum 
plerique omnes faciunt , dimetiendas . 
Nam ficuti in magnitudinibus aeftimandis , quamvis corporaJ 
per fe neque magna , neque parva fint , fed ex comparatione talia 
dicantur , tamen ne aha cum aliis comparantes progrediamur lon- 
gius, magnitudines quafdam perinde fumimus , quafi per fe tales 
effent, eifque arbitratu noftro fic fumtis ftabihtifque ex ipfarum 
comparatione de ceteris omnibus judicium facimus ; fic pariter 
quamvis corpora neque moveantur per fe , neque quiefcant , fed 
unumquodque ex relatione ad aherum aut quiefcere dicatur , aut 
moveri; juvat tamen quxdam afTumere arbitratu noftro , eaque 
fic ponere, quafi fixa atque immobiha per fe eftent , ad qux fi ce« 
tera referantur , dicantur hxc vel quiefcere vel moveri . 
Arquehinc fortalTe opinio fpatii orta eft ; nam hcet ah'a per- 
muha , quafi fixa per fe , atque immobiha poni poflint , puta mun- 
di polos, centrum terrx vel fohs, vel quidvis ahud, ad quae re- 
fpicientes dicamus cetera vel quiefcere, vel moveri, praeftat ta- 
men comparationem habere expeditiorem . Ita percommode vel 
natura, vel confuetudine fadlum eft , ut immenfaE cujufdam , im»" 
motxque, &penetranris omnia estenfionis notio, quae extenfio 
fpatium dicitur, in mentibus hominum infederit penitus, atque 
inhacferit . 
Nam cum hunc, quem adfpicimus, univerfum corporeumj 
mundum in hoc fpatio locatum defcriptumque effe intelligamus y 
fequitur, utmobilia & vaga corpora diftantias mutare inter fe, 
viciniafque non poflint , quin alia manere in fuis fpatiis videantur , 
aha inde difcedere , & accepto impetu fuis curfibus longos tradus 
conficere . 
Confedi autem tradus longitudo , prout citius , vel tardius 
confedus eft , quafi menfura adhibetur ad velocitatem corporis 
seftimandam , quae velocitas fic aeftimata dicitur velocrtas abfolu- 
ta ; quamvis vero velocitas refpediva admodum ab hac differat, 
ut quK in eo confiftit , quod corpus eam , quam habet, diftantiam 
F f ab aho 
