CoMMENTARIIf 2 5^ 
fphxraemaximus per polos mundi acper foraminis ccntrum ducc- 
retur , iscerte meridianus eirec , nec ufquam alibi pavimentum_> 
fecaret, nifi in haclinea. Hanc ergo lineam notavit aftronomus 
fummus Dominicus Caflinus anno millefimo fexcentefimo quin^ 
quagefimo quinto , & ferreis tenuiffimis regulis aliis aliifque dein- 
ceps pofitis in pavimento confignavit , marmoreis lapidibus, quo 
illae magis firmarentur , infertisfolo hinc&hinc, infixifque. 
Hujus lineac ufuseft duplex, nam & meridiem diebus finguh's 
oftendit , & folis altitudinem . Cum enim circulus meridianus 
perforaminis centrum , acperipfam lineam tranfiens univerfum 
mundum in duas partes dividat, quarum una orientahs eft , occi- 
dentalis altera , fequitur, ut fi foi in orientali verfetur , radius 
per foramen ingrediens in occidentalem fe immittere debeat, & 
contra in orientalem , fi fol ad occidentem inclinaverit; illo au- 
tem temporis pundo , quo fol in meridiano ipfo verfatur, radius 
ad neutram partem defledit, fed per ipfum meridiani circuli 
pianum a foramine ad hneam in pavimento notatam porrigitur : 
quod qui obfervat , is tum videhcet meridiem effe fentit • 
Sed fol non idem femper meridiani punflum attingit ; procedit 
enim ab uno ad alterum tropicum ultro citroque annis finguh's, 
eoque fit , ut folaris radius non eamdem quotidie in meridiana li- 
nea partem illuftret, fedahas deinceps atque ah'as ; propius qui- 
dem ad initium linesE fe retrahat , cum fol eftaltiflimus, cum au- 
tem depreflior , longiusabeat , & ad extremum alterum proten- 
datur ; ex iis autem meridianac hneae pundis, ad qux folaris fpeciei 
centrum finguhs diebus appelht , quem locum in meridiano ipfo 
obtineat fol,five quam h3beataltitudinem,nu]lonegotio colligiiur. 
Utidautem paullo diligentius explicemus , tres lineas in hoc 
negotio attendere oportet, qux triangulum efficiunt redangu- 
lum. Harum linearum una eft illa , quae a foraminis centro ad ini- 
tium meridianac ducitur , quaeque etiam gnomon appellatur ; altet- 
ra eft folaris ipfe radius, vel potius folaris radii axis , qui parirer 
a foraminis centro ad hoc vel illud meridianae pundum porngi- 
tur; tertia demumeftilla meridianae portio , quaegnomonem in- 
ter& folaris radii axem intercipitur. Harum linearum dux, ideft: 
gnomonipfe, & ille meridianx tradus , qui inter gnomonem , & 
folaris radsi axem inrercipitur , angulum redum faciunt , & fem- 
perfunt cognita: , nam prima quidem, ideft gnomon , conftans 
eft , & perpetua, & femel ad menfuram dedufta non variat ; alte- 
ra vero mutatur diebus fingulis ; fed quantafit, ex ipfius meri- 
dianac accuratiflimis divifionibus numquam non apparet . His 
K k 2 porro 
