26o CoMMENTARII. 
porro cognitis , quantitas etiam illius anguli , quem axis folaris 
radii cummeridiana facit, quique altitudinem indicat , quam fol 
obtinet inmeridie, trigonometrica rationefacile manifeftatur. 
Verum ut omnia rede procedant, necefTarium eft duo , qux 
maximedifficilia funt, fervarij ideft ut neque foraminiy mutetur 
pofitus , neque linesc . Si enim foraminis centrum furfum deor- 
fumve tantillum agatur, non eadem gnomonis manebit altitu- 
do, quemadmodum eft neceifarium; fi vero horizontaliter ufquam 
moveatur , vel a plano meridiani circuli difcedet , vel certe initio 
meridianx linex non perpendiculariter imminebic. Et fimiJiter 
turbari omnia oportet , filineaipfa vel tantillum commoveatur ; 
nam neque folis radium in ipfo meridiei pundo excipiet, fiad 
finiftram dextramve ufquam deflexerit ; neque erit ad aititudinem 
folis oftendendam accommodata, fi aliis partibus introrfum ada- 
£lis, aliis furfum profilientibus quafi undas egerit , &divifiones> 
ceteroqui accuratiflimae , fuis locis non permanferint . 
Idqueipfumnelongo temporis intervallo accidiifet, Manfre- 
dius veritus, prxftans hocce & fingulare inftrumentum ad menfu- 
ram & normam ftatuit exigere ,* eoque in opere comiies fibi ad- 
junxit & focios Jofephum Bolfium Marchefium parmenfem , & 
Jacobum Parmam honeftiflimos homines , & in rebus mathemati- 
cis verfatiflimos, nec non & Francifcum Mariam Zanotrum_», 
aliofque, in quibus minime reticenduseft Jofephus Nadius, cui 
fuitillein aftronomico munere fupremus labor. Etenim paullo 
poftdeceffit. Quasvero hi menfuras egerint , qua ratione , quo 
ftudio, qua diligentiademum , induftria, &labore, nondicam; 
plus enim ad commendandos homines hxc faciunt , quam ad rem 
ipfam cognofcendam . Statum tantum defcribam meridianx li- 
jieas, qui in peragendis menfurisapparuit, quodque remediumj 
ad hujus inftrumenti vitia ( funt enim neque nuUa , neque me- 
diocria) cenfuerit Manfrediusadhibendum . 
Primum ergo foraminis centrum nihil quidquam immutatum_j 
crat; quod fane commota non minimum , luxataque (ut certiili- 
mis obfcrvationibus compertum fuit ) lamina mireprorfus, nec 
fine fato quodam vidctur accidifTe . Sed oportet laminam , cum ex 
caparte, quac meridiem & occafum fpedtat, non nihii delapfa-. 
&inclinata fuerit, tantumdem exalteraparte eredam , &:furfum 
aftam efie, ut medium quod eft pundum, ideft foraminis cen- 
trum, loco manferit. Utut ea res habuit, illud certe & initio 
meridianx lineae imminere plane ad perpendiculum vifumeft, & 
^uodproxime requirebatur, juftam ab coufque adhuc fervafle,, 
diftan- 
