CoMMENTARII. IJ^ 
mtra foiem procedente , uno minuto primo , fecundis viginti tri- 
bus, poftquam foveola, quam dixi, apparuerat , mercurius to»- 
tus in fole inftar maculx vifus eft . 
Ea res videlicet incertos , utadhuc fuerant , & dubios aftrono- 
mos confirmavit. Manfredius & focii mercurium agnofcentes, 
ipfum (ine mora telefcopiis duobus,quorum unum pedes odo lon- 
gum erat , alterum undecim , per duas continuas horas , quo tem- 
pore mercurius foHs orbem tranfmifit , diligenti & longa obferva- 
tione funt profecuti. Subtiliores menfuras,& calculos pofteainitos 
mmime referam ; nam qui hacc profitentur , ipfum potius Manfre- 
diilibellum defiderabunt, qui vero non profitentur, minus fub- 
liliter doceri volunt ; quare ea tantum , qux mihi in hac obferva" 
tione praecipua vifa funt , quafi prseteriens indicabo . 
Primum ergo quoniam obfervationis babend^ initium inclina- 
to jam die fuit, finis vera fub vefperam , illud in primis Manfrc- 
dio curae elTe debuit , ne quid refradi^nes inter obfervandum im- 
ponerent . Nam cum foi prope horizonrera verfatur, tum vel ma- 
xime ejus radii ab atmofphxra terrie fieduntur & detorquentur , 
fic quidem ut fol ipfe non ibi , ubi eft , fed paullo altior appareat ; 
quod cum non omnibus folis partibus scque accidat , fed iis , quae 
depreffiores funt , magis, minusillis, quas altiores ; oportetdia- 
metrum illam folis , quac ad horizontem perpendicularis eft , bre- 
viorem fieri , illa , quae eii horizontalis , nihil mutata , & figuram 
folis e rotunda , uc apparere deberet , in ovalem converti . Neque 
fane dubitandum fuit, quin cum mercurius tam deformatam folis 
fpeciem peragraret , ejus quoque femita iifdem de caulfis mutare- 
tur, & alia videretur, alia elTet. Manfredius ergo cum iilam_j 
ipfam femitam, quam mercurius, utrefradiones ferebanr, tene- 
re vifus fuerat , diligenter inter obfervandum notalfet, hanc po- 
ftea in illam convertir, quam tenere mercurius vifus fuilfet , (i 
nulla quidem intercefliiret refradtio; idque brevi ratione conclu- 
fir , eaque methodo , qux non tantum in mercurio valeret , fed ad 
omnia hujus generis phaenomena facile transferri polfet . Opus 
fanelaboris multi , fed , nifi obfervatione imperfedia contentus 
elTe vellet, necelTarium . 
Proximum erat , ut mercurii theoria ex illa obfervatione , quo- 
ad ejus fieri poiTet , illuftraretur , atque iila in primis manifefta- 
rentur , qux maxime in planetis fingulis quxri foient , quac fit or- 
bitae adeciipticam inclinatio, & qui motus nodorum , fi quieil:. 
Namplanum quidem , perquod fol circa terram videtur conver- 
ti^ eclipticae pianum appeilatur; mercurius vero minimeperhoc 
Mm planum 
