CoMMENTAEII . 
93 
iere debet audoritas , Illum ergo opufculis adjungam | hic 
tantum capita attingam . 
Primum rem totam ab initio Vandelius repetens eiafti- 
citatem aeris generatim commendat : Boyiei , aiiorunique ex- 
perimenta narrat; iiis orationem amplificat j credo , ne, dum 
aqux in explofionibus beiiicis primas tribuit , videatur aerem 
contemfilTe . Tum ad aquam veniens mira elafticitate poilere 
eam , fi conclufa ardius veliementi caiore cieatur, cum ex 
aliorum experiraentis , tum vero ex obfervationibus qoibuf- 
dam fuis oiiendit . Quam aquae elafticitatem , liumore quo- 
piam inflammabiii admiito, mirifice augeri docet , tantaque 
vi fe jadare , ut puiverem ipfum pyrium ionge fuperet. 
Hxc ergo, ut abfint cetera, ad explicandam pulveris iiiijus 
vim videturelTe pius fatis. Quis enini neget in nitro, quo iilc 
conftat, iiumoris aquei inelTe piurimum ? Qui fane;, acceden- 
te igne , ubi pulvis conliridus admodum tuerit , expiofiones 
edet mirabiies; fi modo iili eiafticitatem tantam tnbuimusy 
quantani aqux tribuendam eife demonftratum eft. 
Hic Vandeilus experimenta quxdam interponit fua , ut 
rem vel confirmet , vel ornet, Expendit omnes puiveris 
pyrii partes , nitrum, commune fulpiiur , carbonem ; utque 
fe praeftent, vel feparatim finguise, vei aiix cum aiiis con- 
jundje, es ignis acceffione , esplicat, Ac ne quid eorum 
prxtermittat, qu;s ad prxftantiifimum pulverem facienduin 
fpeclant,* rationem docet, qua partcs finguiae mifceri debent, 
qu2;qus in granuiis figura optanda fit , qu^ magnitudo . Quas 
etiamfi a propofito aiiquantulum aberrareot ; utiiis tamen 
eflet & commendanda aberratio. 
Propofiti autem fummam , quam Vandeilus in fermonis 
fine fufius expiicat, paucis abfoivo. Opinio efty cum Amon- 
tonii , tum Beiidoiii experimentis firmata , quibus & fua 
quxdam Vandeiius addit, puiverem pyrium , ftatim ut ac- 
cenditur , ufque eo espandi , ut fpatium occupet , quod ad 
iliud , quod antea occupabat, perinde fit, uti quatuor , vel 
etiam quinque, miiiia ad unum . Atqui dilatationem tantam 
elafticitas aeris afferre pofte non videiur , ne igne quidem 
excitata ; nifi forte voiumus caiorem ignis ad ebuiiientis 
olei calorem fic fe liabere , uti fexdecim ad unum , propor- 
tiona non ferenda. Sic Vandelius impofitis caiculis colijgit , 
Qiiod fi diiatatio tanta ab aeris elafticitate exfpedari nou 
pot€it 
