Opuscula. 85 
tur , lufta fortafle fit comparatio ; minime tamen iufta erit , 
fi calor alter in globo tantum AB infederit, alter thermo- 
metrum totum occupaverit ; in eoque peccare videntur il- 
li , qui aut fontes rivofque nefcio quos , aut animaiium vi- 
fcera , quam caleant , demilfo in ea , uti fit , thermometri 
globo , perquirunt , eumque , quem ilto modo calorem com- 
pererint , fine ulla cundatione ad calorem aeris referunt . 
Minus libenter, Sodales ornatiifuiii , phyficos amicos 
noftros de hac culpa admonerem , nifi facilis atque in 
promtu elfet emendatio. Mihi quidem videtur paratiffima . 
Quscratur primum (neque eht inventu difficilis ) propor- 
tio illa , quam habet univerfa mercurii malfa , qux a fundo 
A ufque ad altitudinem C evehitur, ad eam mcrcurii maf- 
fam , quac globo AB continetur . Proportione hac cognita , 
fi indito in fontem verbi gratia aliquem thermometri glo- 
bo AB, mercurius afcenderit a C ufque in m , hcile eric 
pundum aliud n fic conlHtuere , ut quam habet propor- 
tionem univerfa mercurii maffa AC ad mercurii ma(fam AB, 
camdem habeat G» ad Cf^ . Pundo n fic conilituto , lice- 
bit iam coUigere ad hunc modum . Satis conllat , fi homo- 
genea quidem corpora eodem calore afficiantur , dilatatio- 
num fpatia eamdem inter fe proportionem habere , quam 
habent maffx, qu^e dilatantur. Si ergo calor , cuius men- 
furam quxrimus, eam mercurii malfam afficicns , qux globo 
AB continetur, mercurium ipfum ad fpatium C dilataverit; 
dubitandum non eft , quin mercurium ad fpatium C w dilataf- 
fet , fi univerfam maifam affeciifet . Quem ergo metiri volu- 
mus, calor is eft , qui fi univerfuni compiecleretur thermome- 
trum , afcenfum mercurii pareret a C ufque in « . ^ftimari igi- 
tur ex afcenfu C « porerit , ac tum denique cum aeris calore 
comparari . Sic menfura Cw, qux faliax erat , emendabitur . 
Quamquam ne id quidem ad certiffimam tutiffimamque 
comparationem (azis erit , nifi (^vitium quoque aiiud emen- 
detur, quod in thermometris ineft omnibus . Id nempe eft 
alterum e duobus iiiis , de quibus initio propofui dicere . 
Hoc vitium quaie fit , primum exponam ; deinde quo mo- 
do , nifi me res ipfa fallit , emendari poiTe confidam . His 
peraclis finem dicendi faciam . 
Certiffimum iiiud eft , ac phyficis omnibus cognitiffi- 
mum , non liquorem tantum , qui in thermometro includi- 
tur 
