3i6 
Opuscula. 
rebus inveniendis lucem prxbere putarent ; quam prxberent 
fortaile , fi qui fint fines omnes operantis naturac , & qux- 
nam congruent^r ad fines operandi rationes , nobis datum 
eifet dignofcere . At cum neque quam late fines pateanc 
fciamus, & fi quem inveiligando aifequimur, utrum unicus 
hic fit , ignoremus; cumque pariter infinitx propemoduni 
fint viae , qux ad propofiium finem polfunt naturam perdu- 
cere ; facile propterca fit , ut credamus , id fibi in operan- 
do conftituiffe naturam , quod minime fortaife refpexit , cer- 
te non unice ; ilium autem operandi modum caeteris effe 
anteferendum , qui accommodatiffimus quidem eflet ei fini, 
quem nos naturac tribuimus , non vero reliquis , quos ipfa 
fibi propofuit, & quibus propterea adjungitur ; quam deni- 
que agendi rationem faciiius mente compledlimur , eani 
etiam revera efle maxime fimpiicem . Quare ut omne erran- 
di periculum removeatur , docent ita elfe incedendum : ut 
nimirum in novarum rerum inquifitione nihil omnino hu- 
jus fcicntiae principiis concedamus; muJtum vero cum re- 
rum jam notarum ordinem perfequimur, & miram fummi 
auctoris induftriam , divinamque fapientiam . Quae quidem 
horum phiiofophorum fententia mihi ita probatur, ut fa- 
ciie me ad eorum caufam adjungam . 
Tertium eft philofophorum genus , quos impavidos di- 
serim , qui volunt in phyficis quaeitionibus ab hifce prin- 
cipiis initium eife deducendum , qux fi de medio tolleren- 
tur , affcrunt nos in veritatis inquifitione omni prorfus cer- 
to lumine deititui . Ad horum partes acceflit Cl. Mauper- 
tuifius celebre illud principium ponens; naturam videlicet 
ita operari , fuafque fibi mutationes inducere , ut in iis ef- 
ficiendis minimum adionis infumat : quod quidem princi- 
pium tam certum illi vifum eil, tamque univerfale, ut ab 
hoc tanquam ab uberrimo fonte omnes naturalium rerum 
cognitiones voluerit neceffario eife deducendas . Rem autem 
ita expofuit . 
Qux hadenus a philofophis excogitata funt ad dete- 
gendas ieges motus , & xquilibrii, hxc fi generatim , & 
univerfe accipisntur , dubiuni non eft, quin in piuribus a 
rei veritate diiFentiant . Nam & eandem motus quannta- 
tem in natura fervari , qu?e Cartefii opinio fuit , etfi ali- 
quando 5 non tamen femper accidit, neque univerfe , ut mi- 
lum 
