1 
COMMENTARII. Bl 
docuit fermoiilbus duobcs , quos nili referam iii opufcula , of- 
ficio , vel pietati potius deelfe videar; fuit enim iiJa Meiighini 
apud nos poflrema difputatio, qua confeda brevi poft tem- 
pore in graviffimum incidit morbum , quem levare remedium 
nullum potuit . Diu multumque confiiftatus , fub ipfo a:tatis 
flore , cum fumma eflet fpe atque gratia , diem obiit . Qao 
magis fermones hominis fervare oportet , cujus fperare alios 
non ficet . Duos , quos dixi , referam in opufcula . Hic fum« 
jnam exponam ad hunc modum . 
Cum illud fibi quaerendum Menghinus propofuilTet , utrum 
calculos diflblvat aqua vi fua , an id potius habeat a principio 
quopiam illi extrinfecus adveniente , dirimi qujeftionem pofl"e 
exiftiraavit , fi experimentura in aquis variis fieret , qua fim- 
plicibus , qua magis magifque compofitis ; 11 enim quo quseque 
fimplicior efl^et , eo etiam ad difloivendos calculos aptior inve- 
niretur , id fane argumento eflTe , vim illam omnem in aqua 
ipfa infidere , fin autem ab aquis compofltis difllblutio commo" 
dius fieret , quam a limplicibus , vel ex eo fciri pofle , non 
ipfam per fe aquam calculos diflblvere , fed efie hanc facul- 
tatem principiis aliis tribuendam : porro cognita aquarum 
natura promtum etiam eflTe ha^c principia , qualia fmt , cogno- 
fcere . 
Ad quinque ergo aquarum genera fe convertit . Ac plu- 
viatilem primum aquam confiderandam fufcepit , earaque de- 
Hillatam , quae fnicerilTima fane omnium & fimpliciffima haberi 
debet ; quippe caelo decidens nihil habet extranei , vel fi quid 
hdbet , oportet utique id eflTe quam minimum , idque ipfum 
deftillatione fecerni . Huic generi fuccedere voluit pluviatiiera 
aquam , ftd minime deftillatam , in qua mifturs fufpicio eflet. 
Tertium deinde genus adhibuit , aquarn lutofam e puteo quo- 
dam hauftam , limpidam illam quidem in fpeciem , puriilimam- 
que ; re autem vera lutofo tartaro infe^lam , cujus vim non 
modicam , ubi paullifper quievifl^t , ad fundum dejiciebat ; 
fapor quoque mifturam teftabatur . His generibus quartum ad- 
didit , aquam e fuburbano Auguftinianorum puteo edud:am . 
Erat hic puteus per id tempus falubritatis nomine maxime 
celebris , eoque minime praetermittendus . Quintum genus ars 
fecit; id fuit pluvialis aqua folubili tartaro de induftria im- 
buta . In hunc praecipue modum parari ftbi aquam Menghinus 
voluit , quod & Boerahavium legerat-, vim tartari in conte-^ 
T» PZ l reii- 
