104. 
GoMMENTARlI* 
Itaque & Polliiiierius & Rohaultius , graves phyiici » in« 
curfione ae^ris fieri putant, ut guttse anglicae confringantur ; & 
Clarkius Rohaultio alTentitur , quamquam incurlioni aeris vitri 
elafticitatem adjungit . Idem fimiliter Mariottus facit, qui 
quantum ad guttas anglicas difiiciendas aer valeat , ex eo etiam 
demonftrat , quod difiiciuntur in vacuo minori impetu. Ac 
fuilfet fortafle vafculorum , de quibus agimus , fraftura minor 
in vacuo, fi experimentum in vacuo capere licuiffet . Belgra- 
dius & Laghius frangi ampullas in vacuo videre poiuerunt; 
qua vi , qua celeriiate, quo impetu frangerentur , non potue- 
lunt . Hsec fere funt , quae Scareilio Cafalius reponit , ingenio 
quxfita , clarorum hominum auftoritate firmata . Quae fi qui 
inteliigere planius velint , iis auclor fum , ut ipfum Cafalii 
fermonem legant . 
QuaelHone hac mifTa , in qua liberuro unicuique judicium 
erit , ad iJla tranfeo , quae ad vitrorum fraduras illultrandas 
in eodem fermone proponuntur j quae tamen prius quam exfe- 
quor, dicendum eft non nlhil de formula. Formulam fibi Ca- 
falius, ut ante dixi , in primo fermone compofuerat ad vim ex- 
primendam , qua incluli Japides vel ampullas difFringunt , vel 
vafcula . Eam formulam duxerat a duritie lapidum , a gravi- 
tate , ab angulorum acumine , a vitri refiftentia , quibus addi- 
derat etiam tempus . Vifus poftea fibi eft , haec omnia non 
fatis refte diftribuilTe. Infle(fl:it ergo formulam non nihil ; idque 
in fecundo fermone decJarat. De hac fubtilitate fufius non dif- 
feram , nam quamvis Cafalius amare hanc formulam videatur, 
ea tamen nufquam utitur , neque in ea multum , ut fatetur 
ipfe , confidit . 
Ad experimentum venio, in quo minus fubtilitatis appa- 
ret ; foIJertiae autem plurim.um . Id fe narrat Cafaiius in bono- 
nienfibus ampuliis fecifiJ; , cum fscpe illum a vafculis ad has 
traheret argumenti propinquitas . Kepetenda aite res eft , & a 
capile , ut lota experiinenti ratio cognofcatur. Notiffimum in 
vuigus eft experimentum , in bononienfibus ampullis fjepe 
fumtum , quje , fi fruftula intus receperint vel leviflima , inter- 
pofita , ut plerumque accidit , brevi mora , diiiringuntur . Id 
facile creditum eft ex co fieri , quod hujufmodi ampuJIas fimul 
atque e fornace educuntur , in frigidiftimcm trani^teruntur lo- 
cura , fubitoque frigore adftringuntur ; hinc eam illis oriri 
proprietatem . Placuit ergo nomiuiiis qutcrere , utrum hanc 
