COMMENTARII. 12^ 
propte/ rerum conjuntflionem , dignitatemque . Nunc» quando 
fermonem de machinula inftitui , non praetermittam de ejus 
quoque in pyrotechnicis rebus utiJitate , quae mihi ex illo Ca- 
fah'i fermone in mentem venient , breviter dicere , 
Pulvis pyrius non omnis uniuseftmodi; alii plusvalent, 
alii rainus ; juvat ergo cujufque vim cognofcere , quanta fit. 
Id quemadmodum fieri pollit , ipfa machinulae illius fuse ratio 
Cafalium docuit . Summa haec eft . Tubulus aeneus juxta parie- 
tem ftatuatur , ereftus , atque e fuperiori parte apertus . In 
hunc ejus , quem experiri volumus , pulveris certa portio lit 
indita , rite compreifa , & in anguftum adduifla . Tubulo im- 
mineat marmoreum planum , parieti firmifnme adnexum ; lit- 
que hujus plani certa ad horizontem inclinatio . Tum menfa 
apponatur fatis longa , moili creta obdufta , fitque cretae fu- 
petficies horizontalis per totum , neque depreffior , neque al- 
tior , quam iJIud marmorei plani puncftum , quod tubulo im- 
minet. Inftruftis fic rebus , tubuJo aeneo imponatur ferreus glo- 
bulus , accenfoque, ut fit, pulvere explodatur . Irruet fane 
globulus in illud , quod dixi , marmoreum planum , indeque 
refiJiens , atque iter infled:ens , in menfam decidet , foveolam- 
que faciet in creta . Hic jam diftantia , qux inter foveolam , 
& pundum illud , unde reliiiit globulus , intercedet, amplitu* 
dinem ja(5tus manifeftabit, qua cognita vis etiam cognofcetur, 
qua globulus e marraoreo plano refilivit; quae utique par efie 
creditur vi illi , qua in marmoreum ipfum pJanum immifius 
fuit . Sic ejus pulveris , quem experiri voJumus, vis manife- 
ftabitur. Quod fi periculum idem facere non in uno tantum 
pulvere placuerit, fed in multis , nihil jam negotii erit uniuf- 
cujufque pulveris praeftantiam cognofcere , omnefque vel com- 
parare inter fe , vel , fi voluntas feret , ad unum certum pul- 
verem , quafi ad comraunem quamdam menfuram , referre . 
Neque vero, cum haec proponerer , Calalium praeteriits 
fieri interdum pofTe , ut propcer vehementiorem alicujus pul- 
veris explofionem ampiitudo ja(flus fit tanta , quantam recipe- 
re horizontalis illa , qux forte paiata fuerit , menfa non polTit . 
Si qui ergo id metuunt , iis au(fi:or Cafalius eft , ut menfam 
non horizontalem ponant , fcd verticalera ; in quam fciiicet 
globulus , ubi iter inflexei it, deorfum labcns incurrat ; notent- 
que quantum menfa ab eo puncto diftet , unde globulus rell-. 
lit. Hoc enim cognito , fi pundum in menfa notttur , quo 
re- 
