Opuscula, 
nomen Bononix pariter ac Claterna; datum non adeo ingens 
magoitudinis, ac dignitatis difcrimen inter utramque excogi-» 
tari poteft , ut Claternac territorium aliquod ei proprium 
extitifTe negandum fit , ac fortafTe Epifcopum atque dioEcefira , 
eanique a Bononienfi diaecefi diftindam . Etenim de uni- 
tate nuliibi conftat , atque plurimas civitates parvas , & exi- 
gui nominis fuum territorium , & Epifcopum habuifie (a) 
hiltorix monumenta prodiderunt . Porro Claternatis agri fines 
conjicere eft . Siquidem infpicienti antiquam Cifpadanac Gal- 
iix chorographiam occurrit Claterna ipfa medio fere fpatio in- 
tra Silarum , & Idicem pofita, intra qux flumina tantum agri 
interjacet culturx, & pabulo apti , ut eadem fines elTe vi- 
deantur Ciaternatibus dati a naturaipfa. Cui naturx indicio 
accedit artis ratio , videlicet inftitutio limitum ponendorum , 
qua utebantur Romani , qui faepiftime fiuvios dederunt li- 
inites agris civitatum , ut praefertim docet Agenus Urbicus 
ad Frontinum de iimitibus his verbis : Fmes <vero his Jtgnis 
ifiter fs dinjidehant .... Tluminum inter^venietitium curfu , ju* 
gif^ue montium ; & alio loco : 'videmus plerumque fltwiinihus , 
nec 7ion aris lapdeis claudi territorium , atqus din)idi ah alte- 
rius territorio' ci^vitatis . Eumdemque morem ufurpatum vide- 
Bius in agris Foronovano , atque Faierionenfi apud Frontinum 
de Coloniis . Siiarum finibus decernendis olim acceptum fuif- 
fe monent ipfi hodierni fines antiquiifimx dicrcefis Forocorne- 
Jienfis , quos com prope fluat , olim eos adluiffe facile cre- 
di pofeft 3 atque inde ab antiqua femita aberralTe, ut eft fiu- 
ininum ingenium . Ita Idicem , quamcumque tandem curfus 
lineam habuilTet , finem orientalem opinor fuifte antiquilTimac 
dioecelis, & territorii noftri , eumdem videiicet finem , quem 
Cluverius folertiffimus geographus ad occidentem ponere vi- 
detur 
Maximo , qua in re utitur conjtftura Baronii , atque locum q^uemdam 
Pacati commemorat in panegyrico Theodofii . At vero Italia damni» 
graviffianis affeeia eft bello Maxentii, & Conltantini , qui bis centura 
armatorum millibus dimicaverimt , Vide Muratorii Annales ada.nnum 312. 
(a) Ex Trajana tabula tradidit Muratorius Vellejam parvam civi- 
tatem , quae oppidum , uti Claterna appeliabatur, fuum territorium 
habuille a Piacentina Colonia eidem proxinia diflinSum . Muratori 
ddl ' injigne tavola di hron^o fpettanle ai fanciulli , e fiinciulle ^alimen' 
tarie di Trajano ^.VI. Notanda. etiam verba PompODii 1. 239. ft. de v. s. 
N.on tantum t^ui in o];yido morantur^ Jed etiam qui alicujus OYyidi fini' 
kus agrum ita habent ^ ut in eum iPc. Ea ex fiuibus, qui fuat extri 
«ppida , territarii indiciuai . 
