OfViCVLA, 
Dione vefemite ttmlfma dudum fiamne credehdtm fedpsre . Qm 
nunc , ut FabfUf ait , ^uod aliquando portus fuerat fpatiojiffnn&s 
ho''tof ojiendit arhoribus pienos y 'verum de quihus non pendeant 'VC' 
la <i fedpoma. Trino Jtquidem urhs ipfa 'vocahulo gloriatur ^ tri^e- 
minaque pojitione exultat ^ idejl prima Ra<venna , ultima Claffs^ 
fnedia Cafarea inter urhem , & mare plena molhtie , arenaque mw 
nita n)eBationihus apta . Porro his verbis intelligitur , eumdem 
Padi ramum meridionalem a Plinio relatum facculo etiam fexto 
cxtitifTe , quo Jornandes fcripfit . Patet prxterea ex iifdem ver- 
bis,Plinium folTam appdhviffe augu/ium , quod Auguftuseara 
exciderit . Neque tamen Jornandcs Plinii affirmationi opponitur , 
qua is docuit foflas Tufcos feciffe , ait enim feciffe primos, PHa. loc. cis. 
ut facile intelligi polTit , Auguilum Tufcorum opus reftituen* 
tem indidilTe iJJi nomen fuum . Caeterum hanc Padi propa- 
ginem , in qua finem territorii antiqui conftituimus , non lic 
damus , ut non alium curfum omnino aliis tpmporihns eam 
habuiflfe contendamus. Alium revera profert chronica Ferra- 
rienfis , quam edidit Muratorius Rerum Italicarum Tomo oc« 
tavo, ubi videre eft, Primarium , qui nunc ad orientem ex- 
currens Fcrrariam ufque pergit , minime olim fJedere incoe- 
pifle ad Vulturnum prope eamdem urbem , fed ultra Ferra- 
riam curfum orientalem producentem adluifFe villam , quae 
nunc dicitur Codrea , qux cum Capit reta in eadem chroni- 
ca appelletur, & in quodam diplomate anni lo^i a Murato- Murat An^ 
rio edito Cttput de reda^ Eridani caput (a) fignificari fufpican- tiq. Eftenf. p. 
tur nonnuUi archeolbgi . Unde conjiciunt , Padum ante Hetru- 
fcorum tempora , cum nondum fofla excifa eJfet, ad hodiern^s 
Codrex locum in mare evafifTe . E Codrea poftmodum , ut 
chronica monet , fluxit ufque ad Caput Sandali , finem fcili- 
cet Sandali fluminis (b) , quod tandem nihd ahud erat , nifi 
produiStio Primani ufque ad hodiernum Canfandolo , unde juxta 
curfum , feu lineam Primarsi hodierni in mare eifundebatur, 
En 
(a) Hriaani ao nen ooa a poetis tantum ururpatum invenimus , 
neque unice primis imperii temporibus. Hoc ante Eridanum ojiium di^ 
elum efi ait Piinius de qaodam Padi oftio . Idem nomen injornande 
& Herod.auo legimus. Praeterea Theodorici Regis tempore monumen- 
lum prope Hjftiliam pofitum fuit , ubi haec funt ; Aquarum ex Bena' 
co intra curiam Hofiiliam, C? arcem novam confluentium adEridanum ^ 
Vide in Francejco Tonelli memorie di Mantova. pag. 178. 
(b) Alii Confandolo malunt fignificare Qonjiuentla SandAli^ qua© 
%aific«io opinioni miaime obftat » 
