1 12 
Opuscula. 
En verba chronicx: ad flu^vium Sandalumy qui de fado antU 
qno olim exiens uhi ejl 'villa , quiz dicitur Capue reta , cb* VicQ" 
<ventiam tangens alteram Fadi partem ingredtehatur ^ nhi eji wi* 
cus , qui dicitur Caput Sandali dijians fuperne trihus millihus 
pajfuum ah Argenta . Caterum cum hic Sandali Jlwvius njadofui 
nimis agros humeHaret mcinos , liS' Jleriles ejfe faceret claufo mea* 
tu 2^i^atus ejl aquis . Alio loco tradit chronica , novum al- 
veum Pado Itratum , eumdem (cWicQt quo a Ferraria ad Con- 
fandalum Primarius hodie fertur , foflam quamdam fuifle , 
quas olim Ferrariola appellabatur ob aliquam , ut exiftimo , 
ferrariam officinam alveo adjacentem , unde urbis Ferrariac 
nomen ortum conjiciunt. Omnis hic fermo huc fpedat, uf 
intelbgamus, Padum aliquanto longius olim fluxifle ab ho- 
dierni agri finibus , ut fi antiquos ad Primarium conftitua- 
mus , tanto latius aliquando antiquum agrum prac hodierno 
patiiifle opinandum fit, quantum fpatii Sandalum antiquum, 
& Primarium hodiernum interjacet , Caeterum quocumque 
tandem hic fiederet, qui eum Primarium diftum arbitrantur, 
quod primus occurreret eunti Roma Padum verfus , redliflime 
Plinium ita interpretati funt, ut intelligant omnes Primarii 
^ntiqui aquas duobus alveis acceptas fuifle inferiori altero j 
qui eft augufta fofla, in quam immifla funt fluenta Padufse , 
feu Meffanici , altero fuperiori , eodemque antiquiori , videli- 
cet Mellanico ipfo , feu Padufa , cujus anre Plinium Poiybius 
polyb» l 3. meminit (a) ubi Padum attingens Scinditur ^ inquit, in duos 
x5. ahjeos ^ quorum ojlia alterum Vadufa ^ocatur^ alterum Ola- 
na (b) , idemque nomen ufurpat Virgilius ubi canit Tifcofo^ve 
a- 
(a) Vixit Palybius tempore primae dedu<5lionis Colonise Bononien- 
sis, natus cA enim anno zo6 A. G. Colonia dedudta anno i8p. Pa- 
dus oltia , & alveos habebat, in quos effunderentur aquae fuperioris 
agri , qui propterea jam inde arabilis elitt . 
(b) Si quis Polybii verba ita interpretetur , ut Padufae nomen mi- 
nime tribuat alterutro Padi alveo , fed alvei oft;o, nolumus de no- 
mine litem agere. Libenter conctdinius, alterum alveum antiquitus 
Mejfinicum appellatum , cujus oUium Polybii jEtate Vadufa: nomen ob- 
linaiiiet . Saltem poft aetatem Polybii credendum videtur oftii nomen 
omni alveo paiuiffe . Plinius enim monet , follam auguftam Padi aquas 
accepiire eo loco , ubi is tunc paduja vocabatur , quamvis antea JVIe/^ 
Janicus appellatus elFet . Verbun» apyellatus mafculino genere ufurpatum 
iiquido oftendit, minime rolfam auguftam PaduCx appellationem tulil- 
fe , ut Rubeus, aliique negligenter Plinium itgentes interprctantur , 
fed Padum ipfuni , ffcu MeHauicuni Fadujlim appellatum , Neque vero 
fuia Fliaii a;tate Faduja. nomea erat iiumiuis. Etenim lib. XI. Vir- 
