1 20 
Opuscula, 
snillia armatorum Bononiam mifli funt . Horum crat fecuritatf 
Colonix profpicere , atque una cum familiis , quas detule- 
rant, fuftentari redditibus eorum, qui expulfi efTent , & ipfo« 
rum vices fupplere . Fines itaque , & inftituta Reipublicae fal'. 
tem quindecim mille indigenis Bononiae incolatum permilTum 
arguunt . Pari fcilicet numero Romanorum , qui una cura 
Gallis urbem triginta fere millibus hominum frequentem cffi- 
cerent . Fere , inquam , non enim fic conjeduris abutimur, 
ut rem abfolutam profiteamur . Urbem vero, qux multo ante 
Hetrurix Princeps fuit (a) , pauciorem populum habuifTe, priuf» 
quam romanos exciperet, vix credi poteft . Nunc ut ad pa- 
ludis quxftionem revertamur, unde popuii frequentiam quae- 
rentes digreffi fumus , quindecim millia Gallorum indigenarum 
ubinam agros habebant, quorum frugibus alerentur? In mon« 
tibus , ajunt . Quis nefcir montium naturam ? Magnam par- 
tem nemoribus obfiti , & faxofis aquarum alvejs praecipi« 
tes , confragofa item , & afperrima fuperficie, vel lapideis 
Scrjpt lo venis, fterilique arena aratro, & cuhurx plane inepti , Quam 
cauf. aquar, rem fic exquifite perfequitur Euftachius Manfredius, Maihe- 
maticus fcilicet folertiflimus , ac peritiflimus in rebus noftris, 
ut moneat montanum agrum Bononienfem fua aetate incultum 
ita cultum amplitudine fuperare, ut ex feptem illius partibus 
sequalibus una tantummodo frugifera fit . Haec vero ipfa heu 
quam exiguam fert meflem ! Veteribus temporibus non mul- 
to latiorem , neque uberiorem culturam montibus fuifle cen" 
feo, cum prxcipua inopioecaufa perftet, ipfa nempe inontium 
natura . Qjod autem ad fententiam noftram maxime attinet, 
non omnes frudus , quos reddebat ager indigenis conceflus , 
romanus populus iifdem largiebatur . Etenim quibufcumque li- 
beret colere folum , quod jugerationi fuperfuerat , impontba- 
tur ex arbuftis proventuum pars quinta^, frugum vero decima 
tributi nomine populo romano in fingulos annos folvenda, quin 
& gregibus vedigal indidlum erat tam majoris, quam minoris 
pecoris . Hxc tradit Appianus libro primo beili civilis . Quibus 
Irgumentis , fimulque aiiis , qux antea retuli , facile fuadeor , 
quindecim miliia indigenarum Bononix domicilium haben- 
tium 5 & prxterea quidquid gentium remanferat in caftellis, 
& vicis montes liaud alere potuiire. Hx caufx funt , Sodales 
prx- 
(a) Boaoiiia Fclfiaa vocitasa cum Princeps Hetruri» elVet. Fiin, 
