126 
Opuscuia. 
planitiei fuiffe videtur frugum copia redundare , qu« nunc ita 
inodice colliguntur , ut alendo populo impares fint . 
Neque profedo dubitandum, quin ipfa coiendi ars tunc 
felicem foli naturam , rerumque affluentiam augeret . Enim 
vero quam diligens, quamque fruduofa colonici agri cultu- 
ra fuiflet ex inftitutis , & moribus Romanorum inferri poteft. 
Romulus fcilicet Parens jam inde ab Urbis initio colendi ar- 
Kem amplifTimis laudibus commendavit, fandiflimis legibus 
inftruxit . Prsemia eidem conftituit , pxnas indixit , ipfique 
duces , qui vidoriis admirabilibus Romanum Imperium am- 
plificaverunt , ex aratro ad bellum arcefliti , parta vido<» 
ria , ac triumpho confecuto ad aratrum redibant. Quibus 
exemplis Latii gens mire acuit ingenium , artemque ionge 
perfecit . Verum ad illa tempora , & nihilo minus ad opu« 
lentiam pecuaria item ars pertine bat , quam Romanos ex 
paftoribus ortos optime calluifle vel ex eo perfpici poteft , 
quod Cato Cenfor petenti quacnam eflet via expeditifll- 
ma, unde aliquis ruri dives fieri poflet , refpondifle iegitur 
nutritio pecudis . Si qujcdam igitur eranf arcana artis inco» 
gnira indigenis, Romanos iifdem aperuifle aibitrandum ob 
frequentiam , atque naturam mon-ium Bononienfium pabu- 
Strabo lo abundantium , atque aptiflimorum pecudi aiendo . Ex pe- 
cude autem dao proventuum genera in Gdllia Cifalpina uti- 
lilTima fuifle comperi , alterum fcilicet lanam , quac adeo ma- 
gis pretiofa erat Romanorum temporibus pr2e noftris, quod 
cannabis vix erat in ufu , & fericum deerat, faga autem 
piebis 5 & tunicx fubtiliflima: , togaeque Senatorum , & nobi- 
lium ex iana conficiebantur . Barbarica setate apud nos ianas 
copia erat, praefertim cum Bononienfes Romandiolam tene- 
rent , qux hanc mercem accipiebat ab eis . Erat autem iis 
temporibus deterior , multoque meliorem fuifle antiquam 
fufpicor , cum mollia , & ionge aliis omnibus prxftanticra 
vellera tulifle Mutinenfem agrum Scultemnx adjacentem tradat 
iibo 5. Strabo , regionem fcilicet Bononienfi agro finirimam , atque 
nan multiini ab eo differentem vegetatione , atque natura . 
Afpejra venefa , e quibus domeftica indumenta magna parc 
Ibldem Itaiije conficietat j tjgurum , atque Infubrum fuifle docet 
Strabo ipfe , medioGria i^tTQ Fatavinorum , e quibus pretio- 
fi tapetes , & gaufapa , h «il.ja id genus rexebant . Alter 
pcydis proventup caro fiiilla efai^ quam ia deHciis fuiflc 
