§22 
Opusgula. 
cior miftio notabiliter eas immutet , quanto id magis in fiuviis 
evenire necelle eft, qui per fpatiofos rerrarum tradus excur'» 
rentes , innumeris au6ti diverriflimx originis torrentibus ac ri* 
vis , identidem per copioros imbres , liquatafque nives mirum 
in modum intumefcunt & exundant , alias vchementer atte- 
nuantur, ac propemodum deficiunt ; nemo ut poffit in tanta 
rerum , cafu etiam , ut fit, admiftarum varietate, certam con- 
liantemque in eorum aquis principiorum & qualitatum ratio» 
nem fe fe inventurum merito confidere . Mirum igitur vobis 
arbitror vifum iri , quod qui haec omnia probe no^Fem , in 
duorum agri noftri fluviorum aquis perpendendis , atque inter 
le comparandis operam confumpferim . Sed nimirum ea lum 
caufa ad hunc laborem fufcipiendum impulfus, quae & mibi 
alicujus momenti vifa eil , & quam me vobis exiftimo facile 
probaturum , 
Extant m montibus noftris fubterranei Aquaedud^us iri« 
gentis reliquisc , qui ohm Romanis temporibus conftrudus , 
flumineas aquas decem & amphus milliarium curfu ad u bem 
deferebat . Haud longe a duorum amnium , Rheni , ac Septx 
confluentibus fitum erat caput & oftium hujus dudus, e re- 
gione ferme Sacrx ^diculae , intra rupem infculptx & exca* 
vatae , quam S. Marux de Saxo appellant : ifque deinde fe« 
cundum dextiam Septac prius , mox Rheni Septam excipientis 
ripam, aut non longe ab ea , ad milharia aliquot produce- 
batur, unde digreftus, fufFoIfis montibus & collibus non pau- 
cis , meatu occultiore urbi appropinquabat," in quam receprus 
publicis Balneis feu Thermis aquar partem fuppeditabat, parcem 
aliam , fiftulacum plumbearum ope , quarum nunc etiam va* 
riis ex locis eruta fpedanrur fragmenra , per diverfas regio- 
nes ipfius urbis dispergtbat . Opus tam praeclarum quinam 
snoliti fuerint, quo tempore aqua illa in urbem fit arcelTira , 
& an iidem Aquxdudus, & Balnearum auctores cenfendi 
fint , erit pauUo poft inquirendi locus ; nunc illud comme* 
morafTe fatis fueri? , tanti impendii facmndi non aliam fuif- 
£e , nec vero elfe poru"fte caufam , nifi ut puriori aqua , & 
falubriori , quam qtx vulgarium puteorum eftet , cives ute- 
rentur . Veteres emm perennium fontium ac fluviorum aquas 
ad potum maxime conftat probafte, ab illis, qux fuis in al- 
veis ac receptaculis immotae confiftunt , quales fere puteoruni 
iint j, abhorruiire . Qu^^ritur tntcr Ms^dicos^ mo^w Phnius, cujus 
