Opuscula. 325 
rcs fane admirationem aliquam movebat ; propterea quod ne- 
mo non intelligeret, fi vel maxime opportuna vifa ellet Rhe<- 
ni aquarum fuperiori e loco ad urbem derivatio , longe eam 
breviori curfu , minorique impendio obtineri potuiiTe. At e« 
nim rem fe habuifle ahter , Leandrumque , ac casteros fcri- 
ptores in errorem lapfos noviffime comperit Vir apprime do- 
^lus , rerumque plurimarum cognitione & ufu infigniter pe- 
ritus , Seraphinus Calindrius , qui agrum noftrum univerfuisi 
proximis annis diligentiflTime ©bivit , eumque per partes fm^ 
gulas eruditiflimis voluminibus , quorum jam aliquot prodie- 
runt, defcribere eft ingreiTus. Infpeda fcilicet, accuratequc 
metata locorum pofitione , Aquxdudus caput ad decempedas 
fere feptuaginta , fupra Rheni ac Septse confluentes , in Septae^ 
ipfius ripa collocatum invenit ; ut non alias , nifi ejus amnis 
aquas, prius quam cum Rheno commifcerentur, excipere po- 
tuerit. Ex quo intelligi poteft, quanti eas fecerint, quicum- 
que ii demum fuerunt, qui ut earum beneficio urbs noftra 
frui polTet, tam longe produdum opuselTent moliti . Sed duo 
erant , quae ab illis videbam in deledu aquarum potuilTe fpe- 
€lari ; & ut potiores eas haberent , qux minus ab imbribus 
turbari confueftent , & ut illas piaeoptarenr , qux fuapte na- 
tura leviores puriorcfque falubritate prxftare exiftimarentur ^ 
Eas , quae {xpe & facile turbantur, minus fuifle rec.piendas ^ 
res eft plane manifefta. Quamvis enim ad fauces ejufmodi 
duduum , qui aquas ex flum»nibus hauriebant, perampla con». 
ftrui mos eflet receptacula , P/feinaf limarias appellat Fronti- 
nus , quorum ope nimirum , retardato , five , ut ait ipfe , 
refpirante fluentis rivi curfu , aqua depuraretur , quandocum'» 
que tamen magnam ea limi copiam veheret , vix prohiberi 
poturffet , quin aliquantulum turbida aquaedudus oftium in- 
traret. An vero folam hanc ob caufam aquam ad urbem ad- 
ducendam e Septa potius derivari placuerit , quam ex Rheno , 
qui re vera, five propter longiorem a fuis fontibus decurfum 
nve propter folutiores multis in locis ripas, turbidior fere la- 
bi folet, an etiam propterea quod inter aquas eorum am- 
nium , vel cum maxime Hmpidx eflent ac depuratae , difcri- 
men aliquod animadverfum fuerit , res erat non fatis perfpe- 
ila, vifaque mihi idcirco non parum digna, in qua perfcru- 
tanda operac aliquid ac ftudii ponerem ; eas videiicet aquas 
non modo inter fe conferendo, verum etiam cum putealibus ^ 
qui- 
