328 
Opuscvla: 
nibus elTe inventam (a) . Neque tamen non jufta Tubeft 
caufa 5 ab effed^bus earum du6ta , cur tantillum leviores aquas 
paullo gravior bus & crudioribus, quotiefcumque fieri poffit, 
cum ad cxteros ufus , tum maxime ad valetudinis rationes 
prxftet anteponere ; de qua re dicemus poftea : nunc ad re- 
iiqua pergendum expcrimenta, & ad ca in primis, quibus 
liquores varii aquis fingulis funt afFufi . Orsi iumus ab alca- 
lino fixQ , quem Oleum Tartari vuJgo appellant ; is neque Sco 
ptanae aquae , neque Rhenanae , neque Nucerinac perfpicuita- 
tem turbavit, quod quidem fenfu percipi pofTet; turbavit 
vero ambarum putealium , quae iliico albefcentes candidum 
paulio poft fedimentum pofuerunt ; idque affiuentius ea , quac 
ex urbano, quam quae ex Auguftinianorum fuburbano puteo 
haufta fuerat. Notum eft , aquas felenitico feu gypfeo fale in- 
quinatas , ab immifTis alcalinis fic immutari & affici ; quod 
cum ex vitriolico acido , ac terra calcar^a ardiflime fimul co« 
pulatis conftet fal feleniticus , tali foluto nexu , falem ipfum , 
ut aiunt, decomponi necelTe fit. Vitriolicum fcilicet acidum, 
ut alcali falino fibi magis congruenti adhaereat, calcariam 
terram , cui prius erat jundum , liberam dimittit inde opa« 
catur peliuciditas aqux , & qui ftatim fe prodit albidus exi" 
ftit color . Non difpar fuit eventus Spiritus Nitri Hydrargyro 
faturati , & fingulis aquis afFusi : neque enim vel in fluviali- 
bus , vel in Nucerina quidquam obfervatum eft , quo perfpi- 
cuJtas aquac minueretur : obnubilatae funt nonnihil puteales , 
ea in primis , quam urbanus pureus fuppeditavit , brevique 
flavefeentis materiac in utraque apparuit fubfidentia, qux no- 
vum attulit falis felenitici in iis aquis latenris argumentum . 
.Quamvis enim Nitri Spiritus purus a felenitico fale vitriolicum 
acidum non avellar , quemadmodum Chemici peritiftimi ani- 
madverterunt , avellit tamen fi hydrargyrum aut arge nrum , 
aliudve metallum antea difloiverit : fit enim tum in ipfa con- 
curnone qu.xdam reciproca compofitorum ejufmodi refolurio, 
& nova coagmentatio ; dum fcilicet cum acido Nitri falem 
efficit neutrum ea, qiix in felenite prius erat terra calcana, Vi« 
triolicum acidum viciflim metallicam fibi adjungit materiem , 
qiiam brevi derelinquit , muira aqux copia dilutum . Fuit i- 
gitur fedimen illud ifubfiavum , quod in propofito cxperimento 
aqua- 
(a) Medic. Hydrolt. cap. xiv. 
