Opuscula. 
Ac mihi qu^dem res animadverfione digna eft vifa , quod 
puteales aqux , non in no(tra tantum hac urbe, fed & in a- 
liis plur bus felenitico faie abundent, ac propterea crudiores 
fere haben foleant ; id quod de Parifienfibus fuis laudatus 
antea affinTiat Baumeus (a) , & Roraano etsam vigente Impe- 
rio, vei in ipfa principe urbe , vel in coloniis etiam ac mw 
nicipiis , quibus aquam putei affatim prxbere poterant, com- 
p.Ttum fuiffe , hxc ipfa , de quibus loqu mur, Aquxdudluum 
opera, tanto cum irapendio comparata, abunde. declarant . 
Cujus rei hxc mihi praiter cjeteras videtur afferri polTe cau- 
fa , quod cum puteorum Itagnantium venas conftituant , certe 
augeant, aquse pluvix. venas permeantes; urbes. autem 8z op« 
pida continentibus xdificiis conftent, lateribus , calce , are- 
na , gypfo , caementoque vario coagmentatis , vix fTer' poffit, 
quin delapfi imbres fuper iiiiufmodi ftrudiurarjjm moles, aut 
gypfi , aut calcarix terrx. particulas abradant fibique adjun- 
gant:. ex calcariae. aurem terrx concurfu cura acido vitrioiico, 
quod nufquam fere in natura non baberur , falem fieri feleni- 
ticum , res eft noftris temponbus exploratiflima . Nec vero 
neghgendum eft, aut pro nihiio putandum vitium , quod aquis 
affert. feleniticus feu gypfeus fal , quantumcumque parvi mo- 
menti; tantillum quod ex ipfis elicitur , videri pofTit; nam & 
a.d faponem refque alias rite diluendas , & ad legumina per« 
€cquenda , & ad denfiorum quorundam corporum roeatus 
penetrandos minus aptas eas. reddit ; hifque ipfis ex caufis, 
quod ad potum , aliafque humani corporis opportunitates at- 
tinet deteriores , Merito igitur prifca illa jetate , ut habira- 
torum commojdis , & v.alerudini pvofpicerefur , fiuvialis aqux e 
fuperioribus locis in urbem noftram perducendx confilium 
eit initum i nec fine jufta caufa e Septa eam potius, quam 
ex Rheno derivari placuit quandoquidem eo ex amne pro- 
fluentem experimentis omnibus reapfe leviorem , puriorem , 
felenitici falis minus participem eife cognov-mus. Et quamvis 
fubtilioiis chemicx explorationis ratio tora Veteres illos late- 
ret, argumenta tamfn non dcerant a fapore , & aliis qualita- 
tibus duda, quibus ejus aquae prxftant^a , & major prx aliis 
atilitas non obfcuris indiciis poilet fignificari . 
Sed quinam audor exiftimandus tanti operis , aut quo 
illud 
(.3) Chym. experim. & railonn, T. I. pag. 270. 
