l82 
Opuscula 
Sodali noflro Petronlo Matteiiccio a docflo Viro e Societate 
Jefu proxime obfervatam fuifTe Brixia: hanc duplicem fimul- 
taneam fra^fturam , qux infuper , ut referebatur , IVrepitum 
edebat fimilem explofioni illius parvae bombardje , qux piftoUa 
audit; atque experientiam ipfam illic jam confiderari uti phoe- 
nomenon conftans . Nihilominus placuit mihi experimentis 
operam dare ; quod agens Socium habui fupralaudatum Mat- 
teuccium . NuIIa interea fenfibilis difFerentia apparuit , vel di- 
rupta fuilTet gutta in vafe vitreo aqua vacuo , vel in ipfo 
vafe aqua pleno , praeter fragorem aliquanto majorem in pri- 
mo cafu , quam in fecundo . Caeterum nec Matteuccio , nec 
mihi unquam fe pvodidit fradura vaforum vitreorum , quse & 
aquam , & diffilientem guttam continebant , etli de horum 
fpeciebus bene multis periculura fecimus , mutantes pluries , & 
vitri fubftantiam , & parietum denfitatem , & vaforum figu- 
ram , & magnitudinem , & frangentes guttas modo apicem 
extra aquam extollentes, modo aqua omnino immerfas . Pla- 
cuit nobis etiam , pra:ter guttas anglas , frangi intra aquam 
arapullas bononienfes . Nec tamen in hoc altero experimento- 
rum genere vafa aquam capientia difrumpebantur . AmpuUae 
vero fraftura videbatur tardius fieri , Fragor vix fenfibilis . Am- 
pulla una rimas dedit ita eleganter difpofitas , ut videretur 
-fuiffe in ejus fundo fios venuftilTimus delineatus . Sed ad diffe- 
lentiam fradurarum redeundo , five guttarum , five etiam am- 
pullarum , qux a diminuta aeris acftione expeftabatur , fane 
video me eam forte potuifie majori fpe inveftigare , fi aqua 
diftillata ufus fuiffem , eamque etiam expurgaviYfem ope ma- 
chinx pneumaticae, prout pofTibile effet, ab omnibus aeris re- 
iiquiis, & dirupilfem aut guttam , aut ampullam pofita hac 
eadem aqua in vacuo : fed alias forfan occafio mihi erit ad 
lioc confugiendum experimentum , (ique ufque adhuc qusefitam 
differenriam infpicere ipfe nequivi , fatis fuperque erit cele- 
brem Mariottum eam per fraduram guttac in vacuo machinx 
pneumaticae cognovilTe . 
At vero etiamli nulla prorfus differentia prodiret , 
etiamfi nihil tribuere vellemus, vel refiduo aeris in recipien* 
te reraanentis , vel aeri aquae mixto , plura alia , ut credo , 
fupereffent arguraenta , ut demonftraretur in illis faltem eife- 
Ctibus , qui intra liberam aerem accidunr , cauffs eorum par- 
tem ipfum aerem effe . Nifi ieges & Hydraulic^s , & Aerometrias 
