Opuscula * 
Ut aerem extrahat, qui in ipfa continebatur , quique a vafca- 
io quodam vitreo exciprmr , quod aere fe impleri oftendit , fe 
fe exhauriens fluido alio , quo refertum erat> Q_ua fe gerat in- 
duftria ingeniofiffimus Auftor in hac expeiientia , iongum elTet 
defcribere , neque tamen eft necelTarium . Illud potius animad- 
vertatur , quod vel ipfe Au(ftor obfervavit . Deprehendit nem- 
pe , quamvis calor cujufdam gradus ex aqua aerem eliciat , 
quo paulatim vafculum vitreLin , uti notatum eft , im^Ieat , 
calorem tamen majorem educere ex aqua materiam quamdam 
fulminantem, quae ftrepitu vafculum ingreditur , & ex eo flui- 
du!n pene omne , quod aderat , ejiciendb , maximam capacita- 
tis ejus partem momento temporis occupat , deindeque ftatirri 
veluti in nihilum redigitur , neque ad fenfum auget aeris quan- 
titatem , quae minoris caloris ope in vafculum /am praecurre- 
rat . Argumentatur Audlor hanc elTe materiam , quae poris fit 
dilatari magis quam aer , minime dilatetur autem calore me- 
diocri ; ik addit infuper ede forfan aliquid huic macerice fimi- 
le , quod abfconditur vel in fale cartari , vel in nitro , & fa- 
lia haec reddit fulminantia . 
Verum en quod , Sodales humaniflimi, ex hac expeneii- 
tia mihi videor coiligere poffe , & ad pulveris theoriam tra- 
ducere. Primo loco exiftimo duas iftas materias , quarum qk 
aqua crepiians una , altera placida egrediuntur , nil aliud effe 
praeter aerem ; nempe vero earumdem differentiam in hoc 
fitam eife , quod materia una minori vi cum aqua iungatur , 
altera autem vi majori . Deindeque libenter allentio materiani 
illam , quae difficiiius ab aquae vincuHs liberatur , ipfam elTe , 
ob quam fal tartari , & nitrum fulminationes expfodunt ; quani- 
vis non imp'obabiIe elfet in nitro utramque adelfe mateiiam, 
propter illum , quem clarilTimus Vandellus nofter obfervaviE 
humorem aqueum , qui abunde in nitro continetur . ,, Atta- 
men nitrum confiderantes , quod bafis eft puiveris , materiam 
illam , quae aquae vei maxime adha^ret , praefertim expenda- 
mus . Qtiod ut fiat, placet duo adnotare . Sit primum . Cum 
elaftrum aperimus , diredionem quaradam intelligere oportct 
qua aperimus; cum autem haec materia , vel ipfa e nitro, 
vel e pulvere educatur , fe fe expandit , intelligatur oportet 
materiam & diftrahi,' & dirigi quaquaverfus , dilatatio elaftri 
communis , quod aperitur , dicatur volo dilatatio iinearis ; 
dilatatio hujus materiae loiida dilatatio a aut dilatatio corporea. 
