^j^ CoMMENTARII . 
Et tamen adhibent ad omnia . Q^jid , qux modo m fcholas ir* 
repfit rurfum , vis plaftica ? Quid vis eleftrica ? quibus viribus 
permulta explicantur in phyficis , quamvis explicari ipfse non 
poflint. His Hallerus exemplis caufae , quam profert, obfcurita- 
tem commendat . In clarioribus autem principiis nihil momen- 
ti efTe putat; quippe quae , ut clariffima effe putentur , ad irri- 
tabilitatem tamen nihiJ afferunt . Quis enim putet fenfu fieri , 
ut irritabiles partes lint , cum nervorum , quorum vividifiimus 
fenfus efV, irritatio fit nulla? Quam minimum fentit cor ; ni- 
hil tamen irritabilius . Quid quod e peiftore evulfum vibratur 
adhuc ad longum tempus , & micat; ac, cum quieverit, exci- 
tatur iterum ftimulo accedente . Intellini? etiam , ubi ex abdo- 
mine evulfa funt, tale aliquid accidit . Qui fenfus , obfecro , 
evuifis elTe potefl ? Quo etiam apparet , nullius momenti ad 
irritabilitatem faciendam nervos efTe. Quid enim praeflent di- 
ftraft i a cerebro ? deinde nervis haud multis infi:ru(;i:um efl cof ; 
inteftina pauciflimis; & horum tamen iniignes funt irritationes . 
Quibus irritationibus fi quam forte occafionem prsebent aliquan- 
do nervi , non ideo tamen dicendum eft , irritabiiitatem his 
fieri , fed excitari ; velut cor excitat fanguis, neque excitaret 
tamen , nifi initabile ipfum elTet . Quae fi attendantur , proba- 
bilius aliquid proponeie videntur ii , qui irritabilitatem in ela- 
fticitate potius putant confiflere , quam in fenfu , aut nervis . 
Verum ne hi quidem audiendi ; nam neque irritationis motus 
eorum fimiles lunt , qui ab elafticitate oriuntur y & elafticitas 
in rigidiffimis & ficcis maxime rebus pollet , irritabilitas in 
valde humidis , & molliffimis . Qv.od li neque fenfu irritabiles 
partes fiunt , neque nervis , neque elafticitate , caufa profefio 
efl a reconditiore principio repetenda . Quod piincipium fi in 
mucofo gJutine , quo mufculares fibrae conltant, fubelTe dicatur, 
opinio erit non omnino rejicienda ; quippe qucd mucus ille , 
fi trahatur, refilit, & fe quodammodo irritabilem efle teftatur. 
Nihil tale in principiis aliis apparet . Haec fere Hallerus . 
Indicemus jam , quemadmodum hxc eadem extenuet La- 
ghius . Primum cum pars iriitabilis nulla fit , qux non aliqui- 
bus inflructa lit nervis , quis , hoc quali naturse conlilio du- 
Oius , non aliquod fufpicetur nervorum munus elTe in initabi- 
litate facienda? Molincllus medicus longe claninmus, cum ner- 
vos o(flavi paris ligaflet modo , modo ItcuifTet, celeriratem cor- 
dis minui animadvertit . Hallerus ipfe teftatur conveLi mulcu- 
lum , 
