CoMMENTARir. O9 
hente vi; attrahentem quippe vim contacflu metimur , contaftum 
faciebus. His ergo pofitis experiraentum hoc modo inftituit. 
Hemilphaeria bina cuprea parari juffit diametro duorum 
pollicum , tum bina altera diametro trium ; facies autem , qui' 
bus terminabantur , ejufdem in omnibus Ipatii fieri voluit , eo 
confilio , ut , fi applicarentur inter fe , contacftus jequales ejTent . 
His confe(ftis experimentum modo in majoribus hemifphseriis 
fumfit , modo in minoribus ; ac cum majora majus pondus , 
uti opus erat , numquam non fuftinerent ; illud primum ani- 
madvertit , proportionem inter hxc pondera numquam non 
eam effe , quas circulis , quibus hemifphseria terminabantur , 
fere refponderet ; in quo quidem attrahentis vis indicium nul- 
lum fuit ; pondera enim , cum ilJa proportione elTent , prefsio- 
nibus aeris fatis refpondebant . Vim deinde aeris ad calculum re- 
vocavit. Hic facile intellexit , non majora modo hemilphaeria , 
fed etiam minora , plus ponderis fuftinere , quam crallioris aeris 
preffio ferret . Hoc ergo cognito partes fubduxit , quas aer craf 
lior haud dubie fuftinebat; deinde reliquas inter fe comparavit, 
ut proportionem cognofceret . Hic quoque circulorum , quos 
dixi , proportio , uti debebat , apparuit . Qui ergo crederet , 
partes hafce reliquas contaftu fuftineri , cum injequales ipfae 
elTent , ut quae circulorum proportionem fervabant , contadus 
vero sequales ? Cur non potius tenuiori aeri id tribueret, cujus 
prefliones , li circulorum magnitudinibus , uti par erat , aeftima» 
rentur , fitis relpondebant ? 
Verum dubitatio inceflit neque levis , neque , quod caput 
cft , a ratione aliena ; utrum contaftus effent in iftiufmodi ex- 
perimentis vere ^quales ; quae enim majora fant hemifphjeria , 
ea quoque majorem aeris preffionem fuftinent , quo fteri fane 
debet , ut quamvis facies , quibus fe fe contingunt , aequaJes 
lint , conta(5lus tamen in majoribus fit major . Quid ergo , fi 
ex iJla ipfa proportione major fit , quam fabdudae ponderum 
partes in experimentis habuerunt , hafque idcirco contacflu fu- 
Hineri experimenta ipfa fignificent ? Id GerdilJum non fugit , 
qui dubitationem propterea minuere ftuduit muJtis modis . 
Mitto pondera , quae hemifphaeriis minoribus impofuiffe le 
ait , quo conta(5lus in his augeretur , ac , fi Deo pJacet , he- 
mifphaeriorum majorum contacftum aequaret . Venio ad experi-- 
mentum , in quod dubitatio cadere nuJla poteft . 
Gum hemilphaeria duo paralTet, ambo cuprea; duo alia 
n a pa- 
