100 CoMMENTATlII. 
paravit e/ufdem magnitudinis , cupreum alterum , alterum vi- 
treum ; atque hujus oras cuprea laraina inftraxit , ut , fi vei 
haec , vel priora illa duo , jungerentur , contaclus effet in utrif- 
que plane idem . Experimento in utrifque fado comperit , 
multo plus ponderis hemifphaeriis illis fuftineri , qux ambo 
elfent cuprea , quam illis , quorum alterum cupreum elTet , al- 
terum vitreum . Hic enimvero praetendi contactus non poteft ; 
quid enim caufae eft , cur in illis fuilTe major credatur , quam 
in his? neque vero de aequali crallioris aeris prelTione dubitari 
finit hemifphaeriorum sequalitas ; ut nihii jam reliquum fit , 
niii ut putemus tenuioris aeris preffione fadum elTe , ut ne 
pondera effent sequalia ; quippe hemifphaerium vitreum pene- 
trare tenuior aer fortalTe potuit , cuprea non potuit ; haec ergo 
majori vi adftringi necelTe fuit. Quod ii tenuiorem hunc aerem 
nihil huc pertinere voluraus , quam , quaefo , inaequalitatis illius 
caufam afferemus , cum & aequaiia hemifphaeria elfent, & craf- 
fioris aeris preffio aequalis , nihilque fit , cur contafflus , fi tenu- 
ioris aeris ratio habeatur nulia, inaequaies fuiife exiftimentur ? 
Quod eft autem iftud tantum hypothefeon faftidium , ut 
non aliqui tenuitatis gradus in aere fingi poffint ? An non 
Mairanus vir , fi qui aiius , gravifiimus , quampiurimos , atque 
adeo innumerabiies finxit? finxit vero ? imo demonftravit , ape- 
ruit, palamfecit; hifque ad multa utitur, & fonorum varietates 
explicat , & phyficara ornat univerfam . Quid , fummus iiie , 
Newtonus , qui thermometrorum vicifJitudines , five iiia in va- 
cuo locentur , five. in aere , eafdem femper comperit ^ An non 
id fieri exiftimat propter levilfimum quemdam , perraiftum aeri , 
omnia permeantem , aethera ? Quid Aiembertus ? An non fluido- 
rum corporum tenacitatem adveniente extrinfecus vi putat fie- 
ri , ut in eo quidem debere contacftui nihii velit ? Atqui Aiem- 
bertus vir magnus eft , facundus , acutus , diiigens , in hypothefes 
faftidiofus . Ac fi cui caufx illam hemiiphxriorum , de quibus 
diiputamus, cohsefionem tribui voiumus praeter quam aeri , quid 
eft , obfecro , quod , immifto intro aere , cohsefio iiia omnis pe- 
iiitus tollitur ? Cur non iila cohaefionis pars remanet , quae ab 
aere nihii pendet ? Sic Gerdiiius non experiinentis modo , fed 
etiam aud:oritate & ratione vehementer pugnat, neque teiiuio- 
rem aerera in magdeburgico experimento inutiiem effe fmit. Vim 
attrahentem minus amat; ingenio piuriinum vaict . Cartelianum 
^gnofcas . 
G£0' 
