io6 
O PUSCULA i 
FRANCISCI VANDELLI. 
Tie puJvere pyrio • 
QUum mihi nonnunquam in Jyceo militari contingat de ar- 
te balliltica fermonem facere , quumque balliftica omnis , 
quanta elt , pulvere pyrio potiflimum innitatur ; res , & 
ordo poftulant , ut ab ipfo pulvere artis exordium capiatur . 
Quumque nullus balliftarius , phyficus , chymicufve , quem fciam, 
rem hanc a principiis ita pertradaverit , ut , clare explicata , in- 
notefcat caufa , cur tanta vis , tantaque energia in parva pul- 
veris quantitate infideat , quse facla explofione ope tuborum 
militarium , giobos plumbeos , ferreofque ad raagnam diftan- 
tiam tanta vi tantoque impetu jaculetur , unde miiitum pha- 
ianges enecentur , duriffima munimentorum moenia perforen- 
tur , diruantur , & folo aequentur , atque cuniculorum ope im- 
mania vallorum , & aedificiorum pondera e folo avulfa in al- 
tum , & longe projiciantur . 
Quare ego ad tantae energiae caufam inveftigandam non- 
nulla a phyficis , & chymicis decerpta collegi , atque in hunc 
lermonem congefli , ex quibus illam patefacere non delpero , 
itaut clare inteliigatur illos revera effedlus efTe expeciandos , 
quos quotidie non fme omnium ftupore , aut relatos audimus » 
aut ipfi nos conlpicientes admiramur . 
Non aliunde quaerenda eft caula elafticitatis mirificiE , qu^e 
a pulvere pyrio exercetur , quam ab ipfo puivere , quatenus 
compofitum eft , conflatum ex nitro , fulphure communi , car- 
bone , aere , & aqua , ex quorum componentium proprietati- 
bus , & natura , compofiti indoles , atque ingenium exoritur . 
Cum his concurrunt ignis , quo pulvis accenditur , & aer hic 
nofter atmofphxricus , in quo fit accenfio , fine quo nullus ha- 
beretur accenfionis efleftus , fiquidem ex phviicis conftat obfer- 
vationibus nuliam combuftionem , accenfionem , explofionem , 
& ne quidem ignis excitationem fme aeiis pra-fentia pofle uIIaT 
tenus obtineri . Singula igitur confideranda veniunt fmgiJIatim, 
& primo aer . Aerem gravitate pra:ditum cfle , & vi elaftica 
jiiultum poliere , experimentis diu inveterutis , 6; quotidianis 
obfer- 
