Opuscula. ' 107 
obfervationibus fatis fuperque confirmatum eft; aer hicce at- 
mcfphxricus , in quo vivimus , quantum fuperincumbentis at- 
mofphcer^ mafTa comprimitur, tantundem renititur, atque fua 
elafticitate vim facit , ut fe fe dilatet , atque expandatj igitur 
quanta eft gravitas ponderis aerem comprimentis , tanta ex 
adverfo elV aeris compreffi elaflicitas , & renifus . Aer igitur 
in terrse fuperticie elaflicitate fua aequilibrium facit cum pon- 
dere totius atmofphaerae ; eftque aeris intenfio , five elafticitas , 
uti denfitas , occupatque fpatia , quae funt in ratione inverfa 
ponderum comprimentium , qucd idem eft , ac in ratione in- 
verfa diminutionis illius voluminis , quod occuparet , fi nequa- 
quam comprimeretur , quae ratio comprefHbili^atis vera eft ufque 
ad certum terminum , ultra quem ft aer compriraatur , ab illa 
proportione , teftantibus multis , longe aberrat . NonnuIJis ex- 
perimentantes phylici tentaminibus exquifiverunt , quoulque aer 
machinamentorum ope condenfari pofTet . Boileus aerem de- 
cies ter denfiorem reddidit . Halleyus teftatur vidille aerem fexa- 
gies denfiorem . Halefius condenfavit aerem in fpatium trige- 
ftes , & o(fties minus , atque ope aquse in glaciem denfatae 
aerem in Ipatium 1838 minus , quam ante , reduxit ; quo cafu 
aer fuiflet duplo , & ultra , denfior , quamaqua; li quidem ratio 
denlitatis aeris ad denfitatem aquae eft , ut i ad 800 circiter. 
Qua ratione condenfatur comprefius aer, eadem dilatatur, 
ac le fe expandit , ft compreffiones diminuantur ; fcilicet ita ex- 
panditur , ut voiumina fua crefcant feraper ea ratione , qua 
decrefcunt pondera ipfum comprimentia ; quare fi nullo pon- 
dere , li nulla vi comprimatur , aer ad fummam redigitur lela- 
xationem , qualem credibile eft habeant ultimae , fi qu?e fant , 
& extreraae partes orbis atraofphaerici , & qualem videmus in 
aere , qui in recipientibus machinae pneumaticae polt ultimas 
exantlationes remanet , fi eam quidem expanfionem habeat , 
quam habet in fuprema atmofphaerse parte ; qua igitur ratione 
aer plus , minufque elt condenfatus , eadem plus , minufque 
eft elafticus ; hocque confirmatur experiraento fonticulorum. hy- 
dropneumaticorum , & fcloppeti pneumatici , in quo valde 
condenfatus aer glandem plumbeam incredibili celeritate ex- 
peliit . 
Natura ipfa in corporibus fere omnibus condenfatum 
aerem carcere angufto coercere confuefcit, atque in illo con- 
denfato aere videtur pofuille caufam multorum effed:uum , qui 
O 2 in 
