Opuscula • 
in ebullitionibus , effervefcentiis , fermentationibus, inflamma^ 
tionibus , atque putrefactionibus conlpiciuntur ; nam dum parti- 
culx corporum attracflionis , & repuifionis ope comraoventur , 
pugnant , confliguntque , aeris condenfati vincula , & carceres 
difrumpuntur , atque aer elafticitate fua fe fe expandens parti- 
culas commotas raagis comraovet , atque agitat , ita ut pars 
tina contra aliam impetu aufto ejaculetur , percutiatur , atque 
in minutiores partes difrumpatur , augeaturque pn-eiium iilud , 
ex quo phsenomena mirabilia conteraplamur . 
In ipfis artefa(5lis , & compofitis corporibus natura , infciis 
artificibus , aerem condenfitum adjungere confuefcit : fic accidit 
in compofitione , & efformatione granulorum pulveris pyni . 
In his certe aerem denfatum coercere nequaquam pulvifta ex- 
cogitavit, tentavit, imo ne quidem potuiflet , fed eo infcio hoc 
ipfum pr^eftat natura ipfa, cum aerem compreiTum tamquam 
primarium componens , feu principium pulveri pyrio adjungit . 
Experimento bernoulliano coraprobatum eft , in granulo 
pulveris pyrii aerem ita denfatum contineri , ut in illo gra- 
nulo fpatium 50 minus occupet illo , quod carcere^ foiutus oc- 
cuparet ; fi quidem aer ille , cum expanditur , fpatium occupat , 
quod 50 granula contineret. Aeris diiatabilitatem magnam elfe, 
& ulrra , quara quis putaverit, experimentis pluribus compei' 
tum eft . Boileus fublata preflione , & libertate elafticitati con- 
ceffa , aerem fola vi fua elaftica fe fe dilatalfe expertus eft in 
Ipatium majus vicibus 9, tum vicibus 31, deinde 60, tura vi- 
cibus 150, poftmodum mediis aliis adhibitis dilatationem habuit 
vicibus 8000 majorem, & tefte WalliHo pervenit ad vices loooo, 
& tandem ad vices 137^9 , & 14000 dilatationem promotani 
habuit. 
Ignis porro habet virtutem rarefaciendi aerem , atque 
adaugendi iliius elafticitatem ; proptereaquod particul^e ignis in 
modum cuneorum inter elaftra aerem componentia penetrantes 
ilia aperiunt , atque expandunt . Aer igitur igne agitatus , & 
coaftus majorera exercet elafticitatem , eoque maiorem exer- 
cet , quo raajor eft aeris intenlio , & denfitas ; quia tunc major 
■eil in eodem Ipatio numerus elaftrorum, qua: vi ignis expan- 
■duntur, tumque magis expanduntur, quo m.aior eft ignis ener- 
gia ; quia tunc majori numero , & maiori impetu corpufcula 
ignis in elaftra aeris agunt. Ex his coniici fortalie poteft ela- 
fticitatem aeris crefcere in compoiita ratione dcniitatum aeris., 
& intenfionuni igms . _ Ca- 
