Opuscula • i 09 
Calor aquje ebullientis , qui in ferehinetiano thermometro - 
" 212 gradus obtinet, aeris elafticitatera auget in ratione i ad 3. 
Oleum fervens in eodem thermometro gradus caloris 600 ha- 
bens , elaflicitatera aeris auget in ratione i ad 5 . Calor olei 
ardentis adhuc major , majori ratione eandem elafticitatem 
augebit ; calor metallorum , dum funduntur , qui calorem olei 
ardentis longe fuperat , longe quoque majori ratione augebit 
aeris elafticitatem . 
Merfennus , vi caloris adhibita , aerem fe dilatalfe affirmat , 
itaut fpatium occuparet feptuagecuplum ilJius , quod prius oc- 
cupaverat . * r ■ 
Sed haec, quae de aeris elafticitate ope caloris aufla dicfla 
funt , nequaquam certa , & conftanti ratione determinari pof 
funt . Nam prope telluris fuperficiem aer purus haberi nullate- 
nus poteft , fiquidem diverfa fluida , & quorum elafticitas admo» 
dum diverfa eft , aeri plus , minufve continuo diverfmiode ira- 
mifcentur ; aquei vapores prsefertim , qui perpetuum cum aere 
commercium habent , illius elaterium adaugent; idque magis , 
quo copioftores funt , & quo majori calore agitantur . Nam 
calor aquae ebullientis , qui aerem ftccum dilatat , ut didum eft , 
in ratione i ad 3 , idem calor aerem valde huraidum in ratio* 
ne I ad 11 dilatalTe experimento compertus eft . 
Aqua fluidura eft , quod aut nuUam , aut infenftbilera cora-» 
preffibiiitatem admittit , adeoque elafticitatem aut nullara , aut 
infenfibilem habet . Tamen illius principia , feu elementa , ela» 
llicitatis araica funt , atque expaniioni elafticae obediunt ita 9 
ut motu caloris , & ignis aqua Iblvatur , expandatur , atque iii 
ftatum veluti aereum redigatur . Continuo enira aquam caloris 
ope evaporare conlpicimus , & perpetuam focietatera cum aere 
habere ; etenim cura illo fe fe iramifcet , extollit , expandit , 
flud-uat , licque aer illi motura quaft treraulum irapertitur , & 
undulantera ; aqua ergo aerera magis agitabilera efficit . 
Aqua eft primus motor flammae , qux in combuftionibus 
confpicitur ; nam duas foluramodo materias pofjit natura , qux 
proprie expanfivo , & progreffivo motu fruerentur , hxque funt 
aer, & aqua; fed aqua proprietatem hanc majori vi , & majo- 
ri irapetu exercet , quam aer , Hinc eft , ut aqua , qux intime 
conjunfi:a eft cum materia flogiftica, quoties caloris raotu agi- 
tata fit , fugam capiat progrelTive , & accenfam materiam fibi 
annexam fecuiu traliat , & fecum deducat quaquaverfum , hoe 
eft , 
