Opuscula 4 
1 1 1 
dam, aut in globum concavum, qui vulgo homha nominatur; 
cujus orificium ftride quantum fieri potefi: claufum fitj igni 
intento fuperponatur . Aqua in globo contenta , & vi ignis 
afta in vaporem eiafticum folvitur , qui vim faciens quaqua- 
verfum fe fe diffundendi , tandem magno impetu , & fragore 
explolionem edit horrendam difirado globo non fecus , ac li 
bombarda , globuique concavus confueta pulveris pyrii quanti- 
tate explolionem ederet . Haecque explofio , five liujus elalHci 
vaporis energia maior erit , fi aqua cum oleo , aut alia fiogi- 
ftica , aut etiam fubtili terrea materie confociata fuerit. Major 
caloris energia , quae , quod fciam , haberi pcfTit , & qua datam 
aquje quantitatem torquere polTumus , efl calor metallorum , dum 
funduntur , atque fufa ebulliunt; etenim calore aeris fuli aqua 
in elafficum vaporem folvitur ita violentum, ut exploiionem 
edat , qua nulla validior , & magis violenta unquam obfervata 
fuerit . Quapropter quandoque faclum eil , aut cafu , aut artifi- 
cum negligentia ., ut formae terreae ad fufum metallum recipien- 
dum parata; , non latis exficcatae , aut aliqua adveniente humi- 
ditate madefaftae , vix infufum metalium liquefaclum recepe- 
rint, cum ifatim humiditas illa fummo calore coac^a in vapo- 
rem fubtiliffimum converfa , explofione ingenti facta , metai- 
Jum ipium violenter rejiciat , teireum recipiens difrumpat, cir* 
cumflipatam materiam evehat , & haec omnia rnagno fragore , 
incredibili impetu , ad magnam difbantiam , non fme adftantium 
detrimento , & nece , & circumjacentium corporura everlione , 
& fraftura projiciat . 
Ego ipfe horrendum vidi phoenomenon hujuicemodi ex- 
plofionis . Sub ingenti porticu conitruclus erat furnus , atque in 
furno magna a^ris fufi quantitas ebulliebat; ad quamdam diftan- 
tiam fub iblo recipiens terreum ad aes fufum capiendum pro 
efforraanda grandi carapana fepultum erat . Fluendi libertas 
metallo data fuit; fluxit; fed vix recipientem formam ingref- 
fum fuit , cum fiatim magno fragore , foii , & porticus tremo- 
re, talis fic^a eft explofio , ut totum metallum , tota recipiens 
forma , & immanis terrae circiimjacentis moles , e folo avulfa » 
atque in altum haec omnia incredibili impetu projefta fint ; 
hinc furnus ipfe dirutus , parietes porticus pluribus in iocis 
difrupti , trabes nonnullie ex crallioribus , plures ex raedio- 
cribus contignationis confraclae , tecHum ipfum longe ejeftis te- 
gulis late apertum iaceratumque fuit , vorago ampla , & pro*^ 
