I I 2 
Opuscula . 
funda in folo fa.d:a. fuit . Hoc fato aliqui ex adflantibus eneca- 
ti , nonnulli percufH , & vulnerati , oranes vero terrore magno 
affefti fuere : uno verbo talis explolio , atque explolionis effe- 
0:us talis editus eft a parva humoris aquei quantitate, ut fimi- 
iem pulveris pyrii quantitas magna vix produceret . Hoc ne- 
quaquam mirum erit phyficis , quos non latet experimentis 
comprobari , aqucum humorem in vaporem fubtiiiffimum ope 
ignis redigi, itaut Ipatium occupet 14000 vicibus majus , quam 
antea occupaverat , & pulverem pyrium accenfum in voJumen 
4000 tantum majus , quam antea , expandatur; neque mirum 
videbitur iis , qui in hujufrnodi exploiionibus caufam ponunt , 
qua vulcani montes , praelertim Vefuvius , & ^tna in horrendis 
erudationibus ingentia faxa , & ingentes materiiE acervos 
cruftant , & ad magnam diftantiara projiciunt . Et ex fimili 
caufa produ(5lum volunt phoenomenon aliud llupendum , quo 
fcilicet , faclo in raari terrsemotu , imraania terrae volumina e 
fundo maris avulfa , in altum projecfta in formam infularum 
affurrexerunt , & in hunc diem exiflunt , quemadraodura anti- 
qua faraa eft de pluribus ^gei infulis ; nec diffimilem habet ori- 
ginem infula illa , quae prope S. Michaelem , referente Gaffen- 
do , ex atlantico oceano exorta extat . Sed nimiura in expo- 
nendis iis , quae omnibus nota funt , imraoratus videor; attaraen 
vel brevi , vel longo fermone hxc ipfa erant commeraoranda; 
fiquidem ex his naturam, atque ingenium pulveris pyrii dedu- 
cere propofui . 
Ex hoc igitur , quod aer efl elallicus , atque eo magis , 
quo magis condenfatus eft, & eo migis iliius elafticitas auge- 
tur, quo majori caloris energia torquetur; & quod aqua calo- 
re afta in vaporem abeat fubtilem elafticum , eoque magis 
elafticum , quo majori caloris vi exagitatur, exoriri vim illam 
exiftimo , qua pulvis pyrius mirifice pollet ita , ut globos fer- 
reos e bombardis , explofione habita , tanto impetu ejiciat , ut 
ad magnam diftantiam muros etiam duriores craffiorefque per- 
forent, & diruant; atque incendiarii globi magni ponderis tam 
longe projiciantur , & cuniculorum ope tam rirma imraanis 
ponderis corpora difrumpantur , evertantur , atque longe pro- 
jiciantur. Sed quo tendimus , properandum eft, atque inquiren- 
dum , cur pulveris pyrii energia , atque ejus flamraea elaftica 
cxpaniio nihil aliud lit , quara ea ipfa elaftica aeris , & humo- 
yis aquei igne exagitati , quam fupra defcripfmius . Qtiapropter 
exa- 
