Opuscula * 
Cum porro calor olei ebullientis augeat aeris elafticitatem 
in ratione i ad 5 , calor hicce aerem , qui in pulvere pyrio 
comprelTus continetur , expandet , itaut Ipatium occupandum 
fit in ratione i ad 250, cumque fpatium , ad quod pulvis py- 
rius accenfus expanditur , fit in ratione i ad 4000 , & ultra ; 
patet ingentem admodum caloris vim requiri , ut tanta fiat 
expanfio . Haec ignis energia , per calculum quaefita , erit ad olei 
ebuliientis energiam , ut 16 ad i . Cum vero ignis in pulvere 
accenfo tantam intenfionem polTe illico producere non videa- 
tur, quse nempe olei ebullientis calorem fexdecim vicibus fii- 
peret , quae intenfio commodum requiritur ad rarefaciendum 
aerem , itaut hic rarefacflus Ipatium 4000 majus fit occupatu= 
rus j dicendum igitur erit non ex foio, & puro aere rarefa(fto 
tantam pulveris accenli expanlionem pofTe produci ; quare ad 
aliud confugiendum elTe arbitror , quod eodem , aut etiam mi- 
nori caloris gradu , ma/orem expanfionem producat ; confu- 
giendum igitur ell ad humorem aqueum , qui abunde in nitri 
fubftantia continetur . Nam fingamus humorem huncce aqueum 
conftituere aerem tantummodo humidum , qualem videlicet ca- 
lor aquae ebuUientis dilatat in ratione i ad 12, hunc ipfum 
aerem humidum calor olei ebullientis dilatabit in ratione i 
ad ferme 34 . Per calorem aqua: ebullientis aer huraidus pul- 
veris pyrii expanderetur ad fpatium 600, per calorem vero 
olei ebullientis expanderetur ad fpatium 1700. Sed aquofitas , 
quae in nitro eft muita , non folum aerem humidum efficere 
valet , fed ultro humorem abunde habet , quem in ignem ac- 
cenfum , & in oleofam materiam ferventemx aifundat , unde 
fiat , ut humor aqueus in fubtililiimum vaporem elafticum con- 
vertatur ; & expanfioni aeris adiunftus , expanfionem augere 
poteiT: , ita ut cxpanfio in explofione evadat in ratione i ad 
4000 , aut $000 , fiquidem aqueus humor eodem caloiis gradu 
longe majorem admittit expanfionem , quam aer admittat ; & 
confrat experimentis humorem aqueum calore quara maximo 
a(ftui"n , expanfionem edere in ratione i ad 14C00 , & ultra , 
quemadmodum fupra notavimus . 
Veruntamen parum abeft , quin credam calorera , qui in 
pulvere pyrio accenfb efl, tantje eife intenfitatis , qua nuilam 
majorem forta^fis poffmius unquam obtinere . Ad id credendum 
movcnt , tum celeritas maxima , qua accendirur , tum plures 
obfervationes , inter quas potiflimum cxeraplum fuppeditat 
exci- 
